ЧЮГЮНДЮР (СВЕКЛА ОБЫКНОВЕННАЯ)

Чюгюндюрню бизни джерде юч тюрлюсю бачхалагъа, сабанлагъа салынады. Къызыл чюгюндюр, шекер чюгюндюр, мал чюгюндюр. Къайсысы да экиджыллыкъ битимге саналады. Биринчи джылында джерге тюшген урлугъундан чапыракъла бла татлы, этли тамыр кёгети битеди. Экинчи джылында тамыр кёгети джерге салынса, андан гокка саптагъай ёседи. Аны башында гюллери джоппу болуб, сибирткиликге ушашдыла. Кюз айлада урлугъу бишеди. Чюгюндюр биринчи джыл тамыр кёгет этиб, экинчи джыл тамыр кёгетден урлукъ этгени себебли, экиджыллыкъ ханс ёсюмлюклени бирине саналады. Бу чюгюндюрле бизни джерледе кийик ёсмейдиле. Къызыл чюгюндюрню Эрменде, Иранда, Вавилонда мындан минг джылны алгъа бачхалагъа салыб, тамыр кёгетин дарманнга джюрютгендиле, чапыракъларын ашагъан этгендиле. Тамыр кёгетин араблыла биринчи ашаб башлагъандыла. Аланы табиблери тамырын Индиягъа, Афганистаннга ётдюргендиле, аладан да Румгъа джетгенди. Урумлула чюгюндюрню къаугъаны, тикликни, къайгъыны белгисине санагъандыла бек эртделеде.




ЧЫРМАУУКЪ ХАНС (ВЬЮНОК ПОЛЕВОЙ)

Бизни джерлерибизде бу хансны юч тюрлюсю тюбейди: ингичге чапыракълы чырмауукъ ханс, сабан чырмауукъ ханс, хуна чырмауукъ ханс. Бары да кёбджыллыкъладыла, узунлукълары 30-120 сантиметрге джетеди. Уулу хансды. Тамырлары, артыкъсыз да сабан чырмауукъ хансныкъы бир да кючлюдюле, ёзеклидиле, джерге эки метрге дери киредиле.

  Военнослужащие и сотрудники территориального управления Росгвардии в очередной раз безвозмездно сдали кровь на нужды медицинских учреждений.

После предварительного медицинского обследования и проведения специального анализа росгвардейцы пополнили банк донорской крови. Мобильная станция переливания крови по государственной программе развития добровольного донорства развернулась прямо на территории Управления Росгвардии по Карачаево-Черкесской Республики.

ЧАПХЫН ХАНС, ИЙИСЛИ ХАНС (ЧАБРЕЦ)

Кёбджыллыкъ, джарым кёкеннге саналгъан, мийиклиги 15-20 сантиметрге джетген ёсюмдю. Чапхын хансны бизни джерледе 15 тюрлюсю барды, бир-биринден айырыб джыяргъа боллукъ тюлдю, асыры ушашдан. Ол себебден дарманнга барысын да бирча хайырландырадыла. Саптагъайы джерге джайылыб ёседи да, джерге тийген джеринден тамырчыкъла битедиле. Саптагъайы асыры къатыдан джарым кёкен дейдиле. Кесинден да кёб бутакъла айырыладыла, къызыл-къонгур бетли, хар бирини баш джитилеринде джуммакъ джыйылыб, къызыл-агъыракъ бетли, ууакъ гоккалары боладыла. Гоккаларыны ортасы бла 5-шер джибек, халычыкълача чыгъыб, къыйырлары да экиге айырылыб, чапыракъчыкълагъа ушайдыла. Чапыракълары джашилдиле, юслеринде гитче чунгурчукълары, тёгереклери бла джити къылчыкълары боладыла. Тамырчыкълары ууакъ ингичгедиле, алай терен да кирмейдиле. Дарманлыкълары да джокъду.

 Бу кюнледе Къарачай-Черкес республикан сабий больницаны анестезиология-реанимация бёлюмю къуралгъанлы 25 джыл болгъан юбилейин белгиледиле.

Къууанч джыйылыугъа бу бёлюмню ишчилеринден сора да, башха медицина къуллукъчула, КъЧР-ни Правительствосуну келечилери, республикада профсоюзланы медицина джаны бла къуллукъчулары, больницаны ол бёлюмюнде ауруб джатхан сабийлени аналары, аталары дагъыда башхала къошулгъан эдиле. Республикан больницаны сабий бёлюмюню баш врачы Лайпанланы Тамара джыйылыуну алгъышлау сёзле бла ачыб, бу бёлюмню тарихини юсюнден хапар айтды.