«Саулукълу бол» деген ат бла арттотур (апрель) айны 5-де Саулукъ сакълауну бютеудуния кюнюн байрамлауну тамалында республикан Медицина-профилактика аралыкъны къуллукъчулары бла медицина колледжни студентлери Къарачай-Черкесияны ара шахарында акция бардыргъандыла. Быйыл Саулукъ сакълауну бютеудуния кюню татымлы, саулукъ берген аш-суугъа аталгъанды.

КъЧР-ни Саулукъ сакълау министерствосуну атындан министрни орунбасары Владимир Селиванов бардырылгъан ишге уллу багъа бериб сёлешгенди.

«Бюгюнлюкде саулукъну сакълар ючюн кесибизни заманында дохтурлагъа бакъдыргъаныбыз бла къалмай, сабийликден чархыбызны чыныкъдырыргъа керекбиз. Джыл сайын Черкесскеде орналгъан медицина колледжни тамалында саулукъну сакъларгъа джораланнган ишлени бардыргъанлай турабыз. Ол ишле джаш тёлюге саулукъларын сакълаб джашаргъа себеб бередиле», - деди КъЧР-ни саулукъ сакълау министрини орунбасары Владимир Селиванов.

 Батчаланы Азрет-Алийни джашы Дебош, ауругъанланы саулукъларын багъа, халкъына халал къуллукъ эте джашайды. Ол медицина илмуланы кандидаты, баш категориялы врач-хирургду.

Биргесине ишлегенле, анга кеслерин бакъдыргъанла айтхандан, Батча улу керти устады, аты махтау бла айтылыб тургъан белгили хирургду. Адебли-намыслы, халкъны ашхы адетлерин тутуб джашагъан адамды.

Атасы Азрет-Алий ауушханды, джандетли болсун. Ол халкъ махтау бериб, сыйын мийикде тутхан адам болгъанды. Совет Союзну заманында Батчаланы Азрет-Алий Къумуш совхозну директору болуб, эл мюлк санагъатда джерчиликни, малчылыкъны, ёсюмлюкню аякъ юсюне салгъанын айтадыла аны иги таныгъанла. Аны адамлыгъын, элчилеге, башхалагъа да къолундан келгенича джан аурутуб къайгъыргъанын къарт, джаш да бети джарыб эсгереди. Къумушда орналгъан кырпыч заводну директору болгъан кёзюуде джангы технологияланы хайырландырыб, ишге таукел джюрюш бергенин да унутмагъандыла.

  Сый, махтау да адамгъа кеси алларына келмейдиле. Анга тыйыншлы болур ючюн, адамладан разылыкъ табаргъа керекди. Къочхарланы Роза, Хыбыртланы Абул-Керимни къызы, 50 джылны бир джерде ишлеген адамды. Ол Пристань элде фельдшер-акушер пунктну тамадасыды – джашауун адамланы саулукъларына къайгъырыу бла байламлы этгенди.

Ишни неден да баш салгъан таулу тиширыу бу кюнледе кесини кёзюулю юбилейин белгилегенди. Кече сагъат онекиден атлагъанлай, аны сюйген адамла, аланы уа учу-къыйыры джокъду, анга телефон бла сёлешиб, алгъышлаб тебрегендиле. Сёзсюз да, аны биринчи алгъышлагъан Эресей Федерацияны Джазыучуларыны союзуну члени Фархад Исламов (Фёдор Губарев) болгъанды.

- Кече ортасын бек ашыгъыб сакъладым. Ёмюрде заман алай акъырын бармагъанды ол кечеча, - дейди Фархад. – Мен Роза тенгими, таулу эгечими туугъан кюню бла алгъышлагъанладан эм биринчи болургъа излеген эдим. Муратыма да джетдим. Кече сагъат онекиден атламагъа къоюб, мен анга телефон бла сёлешдим. Джукълаб тургъанлай, уятдым эсе, кечмеклик бер, дедим. «Мен эшикден бусагъатда киргенме юйюме. Ауругъанны «Терк болушлукъну» машинасы бла республикан больницагъа элтиб келгенме», - деди меннге Роза.

 Билген адамынгы юсюнден хапар айтхан тынчды, нек десенг, не айтырынгы билесе, сёзюнге ийнандырлыгъынга да ажымсыз боласа. Республикада кёб белгили адам барды – аланы хар бири, кесини санагъатында атын айтдырыб ишлегени себебли, адамладан бюсюреу табханы бла бирге, атларын кенг белгили этгендиле. Тутхан ишлерин джик-джигине дери джетдиргенлери, айтханлары бла этгенлери бир-бирлерине келишгенлери бла ёсюб келген тёлюлеге юлгюдюле.

Кёб болмай уллу сынамы эмда терен билими болгъан адамгъа, Черкесск шахарда орналгъан багъыу-реабилитацион аралыкъны баш врачы Темрезланы Солтан-Хамидни джашы Бориспийге, 70 джыл толду. Аны билмеген, танымагъан бизни регионда аз адам болур. Анга да сейирсинирге керек тюлдю. Онла бла джылланы Бориспий онглу медицина учреждениелеге башчылыкъ этгенлей эмда джарсыб, болушлукъ излеб аллына келгенлени барына да къолундан келгенича къайгъыргъанлай келеди.

Бёлек джылны мындан алгъа бек багъалы адамыма медицина болушлукъ керек болуб, аны аллына мен да баргъан эдим. Не аз да уллу кёллюлюгю болмагъан, хатер этиуню кесине джашау джорукъ этген Темрез улугъа Аллах джазыкъсыныб тюбеген болур эдим. Ол, иги сагъыш этиб, мадарын-къарыуун да эсеблеб, болушургъа къаты сёз берген эди. Берген сёзюне да ие болгъан эди.

 Исхакъланы Алийни джашы Амыр халкъыбызны белгили кардиологларыны бири эди.

Ол тутхан ишин джиг-джигине дери билиб, толусу бла этмей къоймагъанды. Таныгъанла, билгенле, аны къолунда саулукъларын бакъгъанла бюгюн-бюгече да аны унутмай, бюсюреу этгенлей турадыла. Ауушханды, джандетли болсун.

Амыр 1942-чи джыл Хасаут элде туугъанды. Красный Курган элде орта школну бошагъанды. Андан сора Терк Башы Тегейде Орджоникидзеде медицина институтну тауусуб, адамланы бакъгъан усталыкъ алгъанды. Аны ызындан 1968-чи джыл Ставрополдагъы медицина клиника ординатурагъа кириб, усталыгъыны юсю бла билимин ёсдюргенди. Джаш врач Зеленчук район больницада врач-ординатор болуб ишлеб тургъанды. Андан сора 2016-чы джылгъа дери Ставрополь шахарда 3-чю номерли шахар клиника больницаны инфаркт бёлюмюню тамадасы къуллукъну толтургъанды. Урунууну ветераны эди.

Белгили врачха джюреклери ауругъанла бютеу Шимал Кавказдан, Эресейни башха джерлеринден да джюрюгендиле. Къарачайдан да анга барыб джюзле бла адамла саулукъларына къаратхандыла.