Джазаланы Назим, танг кесини тёгерекге нюр берген джарыгъын кенгнге джайгъан, чокъуракъ суула джырлай, гюлле бадыраб чакъгъан джомакълы джерде, Сары-Тюзде, Манафны халкъны ашхы адетлерин сакълагъан, адебни-намысны джакълагъан, джигер урунууну сюйген юйдегисинде туугъанды. Атасы бла анасы аны джюрегине урунуугъа, тюзлюкню тутаргъа, халкъына, Джуртуна сюймеклик сингдириб ёсдюргендиле. 

Школгъа джюрюген сагъатында иги окъургъа тырмашыб, нёгерлерине болушуб тургъанды. Дерследен юйге келсе, бир такъыйкъа заманын бош ашырмай, атасы тутхан къойланы, ийнеклени, атланы тюблерин ариулаб, аш салыб, суу ичириб къарагъанды. Отлатырча мадар болгъан сагъатда, сыртха чыгъарыб, кютюб, атасына болушханды. Уллу класслагъа баргъан сагъатында, школну бошагъандан сора да, Къая-Тюбю биченликде, атасыны джерин чалыб, маллагъа къышха аш хазырлагъанды. Къар джаугъунчун, амал-такъал этиб, биченни юйге ташыб, джыл сайын да бачхасында гебенле салыргъа болушханды.

 
Совет Союзну джылларында КПСС-ни обкому эл мюлкге атаб кёб джыйылыу этиучен эди. Ма аллай джыйылыуланы биринде КПСС-ни крайкомуну эл мюлк бёлюмню тамадасы, тукъумун унутханма, сёлеше келиб, былай айтхан эди: «Къарачайлыла малчылыкъ санагъатны усталарыдыла. Къойлагъа, тууар маллагъа иги къарай биледиле. Джерчилик эмда башха санагъатлада уа джетишимли болалмайдыла: аладан уллу хапарлары джокъду. Ол себебден малчылыкъ санагъат бла кюрешсинле да, джетишимли болсунла…»

 Къарачайны эм онглу адамларыны бири Семенланы Исмаилны аты ёмюрлюкге халкъыбыз бла бирге джашарыгъы хакъды.
Уллайгъан къауумдан башлаб, сохталагъа дери аны джырларына  сюйюб тынгыламагъан джокъду. Къуру «Минги Тау» деген джырына, Москваны Кремль къаласындан башлаб, тыш къралларына дери харс ургъандыла. Быллай онглу адамыбызны атын кёзюу кёзюую бла газетде джаза, телевидение, радио бла айта турургъа тыйыншлыды. Ол оюмну тута, кёчгюнчюлюкден къайтыб келген джылларыбызда кесин кёрюб, аны сёлешгенине тынгылагъанымы юсюнден джазама.
Джангы къуралгъан Къарачай-Черкес автоном областны  башчылыкъ этген къаууму адабиятыбызны джангыдан айнытыр, ёсдюрюр ючюн къайгъырыб башлады. Туура ол кёзюуледе эм баш джарсыу - джазгъанла бек аз эдиле. Белгили поэтлерибизни асламысы фашистле бла сермешледе ёлген эдиле. Байрамукъланы Халимат бла Хубийланы Осман сау-эсен къазауатдан  къайтхан эдиле.

 Биджиланы Оштурну джашы Мухаммат 1928-чи джыл къыркъар (август) айны 8-де Уллу Къарачайны ара элинде – Учкуланда - Биджиланы Мамушайны джашы Оштур бла Чотчаланы Юсюпню къызы Айшатны огъурлу юйдегилеринде тёртюнчю, мухур, балалары болуб джаратылгъанды дуниягъа. Атасы Оштурну билими уллу болгъанды. Ол XIX-чу ёмюрню ал джылларында гимназияны айырмагъа бошагъанды. Башын тутхан, рысхысы болгъан, кеси къыйыны бла джашагъан адам болгъанды.

Оштурну, саулай Гитче Къарачай бла Нарсанагъа айтылгъан аджири болгъанды. 1930-чу джыл, ол атына да миниб, бир элден бир элге бара тургъанлай, аллына 3-4 атлы чыкъгъандыла. Аланы бири эллени бирини советини тамадасы болгъанды - бир большевик къарачайлы. Кёбден бери кёзю къараб тургъан болур эди: «Атынгы меннге бер», - дегенди.

 Намыс болмагъан юйде насыб, берекет, къууанч да болмайды. Озгъан ёмюрлени тыш къралчы алимлери, джолоучулары, къаячылары къарачай-малкъар халкъны ариу джерлерине, мийик тауларына, гара сууларына, джигитликлерине, адетлерине, намысларына сейир болуб, кёб джазгъандыла. Тау адет къарачай-малкъар сабийлени акъылларына ата бабаларыбызны - ас- аланланы,  нартланы - къанлары бла сингнгенди. Аны бла чекленмей, таулу сабийни адеблиликге юретиуге акка, амма, ана, ата, джууукъ джетгенле, тийре-хоншу да кеслерин борчлугъа санагъандыла.

КЪАРТЛАГЪА
БЕРИЛГЕН
НАМЫСДАН

«Къартны бурнун сюрт да, оноугъа тут», - дегендиле буруннгу къарачайлыла бла малкъарлыла. Къартны олтургъан джери юйде бек сыйлы джер болгъанды - отджагъаны къатында, тёрде неда хант тепсиде сыртын къабыргъагъа, бетин эшикге айландырыб олтургъанды. Къарт амманы олтургъан джери кийиз джайылгъан тапчан болгъанды. Къартланы джатхан джерлерине олтурургъа джарамагъанды. Къартны оноууна къуру кесини юйюрю тюл, тукъум да, хоншула да, элчиле да тынгылагъандыла. «Юйню башы акка, бойну уа амма», - дегендиле буруннгу таулула.