«Кавказ Тау биригиуню» керти келечиси Абозин Григорий ,Къарачайда джолоучулукъда болуб, джылда бир кере чыкъгъан журналында басмалагъан хапарын окъуучулагъа теджейбиз. Къысхартылыб бериледи.
«Бурунташ аууш (къарачайча Брынташ – Шаманланы И. ангылатыуу) (10080 ф. – 3,072 км) уллу тау джалпакъды. Аны кенг сыртлыгъында, Альпладача, тау ёсюмлюкле, хансла, гоккала чагъадыла. Бизге ачылгъан хурметни, ариулукъну кёрюб, кёз къарамыбызны андан айыралмай къалдыкъ. Алай а бизни мычыргъа заманыбыз джокъду. Бир кюннге белгиленнген джолубузну ётерге борч салыныбды. Къарачайлыланы Хурзук эллерине ингирге, кёз байланыр заманнга, амалсыз джыйылыргъа керекбиз. Баргъан джолубузну эки джаны да бир-бирине бек ушашдыла. Кёзюнг джетген джерде къалын ханслы джайлыкъла бла биченликле кёрюнедиле. Анда-мында къошланы да кёребиз. Алада сютню, сютбашыны, бышлакъны эмда айранны бек учуз багъасы бла сатыб алыргъа боллукъду. Биз энтда таула таба ёрлеб башладыкъ. Джаяу джол бир кесекден къарачайлыла къой сюрюулерин тау джайлыкълагъа сюрген эмда акъдан этилген затлары бла гыбытларын элге тюшюрген кенг арба джолгъа чыгъыб, аны бла биз 3 119 км (10233 ф.) мийикликде ауушха чыкъдыкъ… Ауушдан джолну энгишге эниб тебредик. Джолубуз «джарыгъыракъ» бола башлады. Тёгерекде тууар малла кютюле тургъан, ариу къаланнган бичен гебенлери бла къабакъла, гитче элчикле кёрюне башладыла.

 

1943-чю джыл, Уллу Ата джурт къазауат къызыу бара тургъанлай, къарачай миллетни, ёмюрлюк джашагъан тарих Джуртундан айырыб, Орта Азия бла Къазахстанны къум тюзлерине элтиб къуйгъандыла. Хар 5-чи къарачайлы къолуна сауут алыб Ата джуртубузну къоруулагъанына да къарамай, джерибизни ариулугъу ючюн анга ие болургъа излеб кёчюргендиле миллетибизни.
1957-чи джыл халкъыбыз, 14 джылны тутмакъда туруб, туугъан Джуртуна къайтады. Алай болса да, иги кесек адам анда къалады. Кими окъууун бошар ючюн, кими ишин къоялмай, кими уа башха миллетлени келечилери бла юйдеги къураб эмда башха чурумланы юслери бла. Насыбха, эки арада байламлылыкъ юзюлмегенди. Джууукъла бир-бири къууанчларына, джарсыуларына джюрюгенлей турадыла.

 

Кючмезланы Юсюпню джашы Абдулла 1920-чы джыл Акъ-Суу элде туугъанды. Къызыл аскерчилени сафларына 1941-чи джыл киргенди.
Ол 1942-чи джыл къыркъаууз (сентябрь) айдан башлаб Новороссийск шахарны къыбыла-кюнчыгъыш джанын къоруулар ючюн баргъан ачы урушлагъа 318-чи мараучу дивизияны къурамында къошулгъанды. Кючмез улу гитлерчи фашистлеге къаршчы ол фронтда джылдан аслам заманны къазауат этгенди.
1943-чю джыл къыркъаууз (сентябрь) айны 11-ден 16-на дери Новороссийск шахарны джауну къолундан сыйырыр ючюн баргъан къаты урушда Кючмезланы Абдулла ётгюрлюк танытханды. Немец фашистлеге къаршчы талай кере чабыуул этген къауумну биринчи сафларында болгъанды ол. Къанын-джанын аямай, къоркъуулу кёзюуде керти батырлыкъ кёргюзгени ючюн лейтенант Кючмез улу Ата джурт къазауатны I-чи дараджалы ордени бла саугъаланнганды.

 

Мен, Дотдайланы Магомет, Морх элде 1957-чи джыл туугъанма. Атам Хамид бла Анам Зухраны юч джаш бла юч къызлары бар эди. Атам, анам ауушханлы иги кесек заман болады. Къарнашларым, эгечлерим бары да сау-эсендиле. Атам алгъа малда ишлеб, артдан башха ишледе да ишлеб, бизни барыбызны да асырады, ёсдюрдю. Анам юй джумушлагъа къарай эди. Юсюбюзге ёрге туруб, бир зат керекли этмей эди.
Атам бла анама къыйын болса да, барыбызгъа да орта, баш билим алдырдыла. Сёз ючюн, эм уллу эгечибиз Люба Ставрополь шахарда кооператив техникумну бошаб чыгъыб, кесини усталыгъы бла кёб заманны ишлеб турду. Аны гитчеси Маулан Ставрополь шахарда бухгалтерлени хазырлагъан техникумну бошаб, орта усталыкъ алыб, Чапаев атлы колхозда бухгалтер болуб ишледи. Ёска уа баш билим алыб, инженер-механик болуб, Парвокубанскийде автоколоннаны тамадасы болду. Мен юйде тёртюнчюме.

Быйыл никкол (июнь) айны 25-де къарачай-малкъар джаш тёлюден 28 адам болуб Минги Таугъа чыкъгъан эдиле. 

Ала тауну эки башына да ёрлегендиле: къызла кюнбатыш, джашла уа кюнчыгъыш джанларына. Бу ишни ала, Минги Таугъа 1829-чу джыл биринчи болуб чыкъгъан Хачирланы Хыйсагъа, Джаппуланы Джатчыгъа, Сотталаны Ахиягъа эмда бютеу къарачай-малкъар миллетге атаб бардыргъандыла.