Москвада Бютеуроссия халкъ  фронтну пресса аралыгъында «СМИ-ни басма органларыны проблемаларын къоратыуда Россия Федерацияны Президентини аманатларын толтурууну юсюнден» эксперт джыйылыу болгъанды. Анда Россияны Минкомсвязыны, Роскомнадзоруну, РФ-ны Басманы эмда кёбчюлюк коммуникацияларыны юслеринден федерал агентствосуну, «Россияны почтасыны» ФГУП-ну келечилери сюзерге салыннган теманы юсюнден оюмларын айтхандыла. Журналист бирлешликни атындан джыйылыуда Россияны Регионал СМИ-ни (АРС-ПРЕСС-ни), Издателлени бирлешлигини (ГИПП-ни), Басма продукцияны джайыучуланы ассоциациясыны (АРПП-ны), Бойсунмагъан регионал издателлени (АНРИ-ни) башчылары болгъандыла.  
Бютеуроссия халкъ фронтну келечилери Правительствогъа регионал прессаны элчилеге табдырыуну субсидия джоругъун джарашдырыргъа теджегендиле. Ала оюм этгенден, бу ишни кесин да, къуру федерал бюджетни юсю бла баджарыб къоймай, регионал бюджетни юсю бла да баджарыргъа керекди. Аны бла да къалмай, Халкъ фронт социал магъаналы проектлени толтургъан эмда экология тёлеулени тёлеген заманда газетле бла журналланы «Электрон бюджет» деген системада ишлерин тынчыракъ этер ючюн керекли мадарланы джарашдырыргъа кереклиге санагъанын билдиргенди. Ол оюмланы юслеринден СМИ-ни бюгюннгю джарсыуларын къоратыуну юсюнден бардырылгъан эксперт джыйылыу бардыргъан эмда Россия Федерацияны Президенти, Бютеуроссия халкъ фронтну башчысы Владимир Путинни аманатларын толтурууну юсюнден баргъан сёзню эсеблери чыгъарылгъан заманда толу айтылгъанды.

 Мындан алда, тукъумну тамадасы Хачирланы Хусейни джашы Магомет къураб, талай адам Къыбыла Тегейде айланыб келгендиле. Тышына чыкъгъанла къайтсала, мындагъыла сагъайырча кёб сейир хапар айтадыла. Ол умутда, Магометге тюбеб, интервью алдым.
- Мен билиб Къыбыла Тегейде бизден делегация болмагъанды. Сиз не чурум бла, не иш бла бардыгъыз?
- Делегация деб айтырча тюлдю, биз эт адамларыбыз бла танышыргъа баргъан эдик. Хачирлары Къабарты-Малкъарда, Шимал Тегейде, башха регионлада  джашайдыла. Ала бла байламлылыкъ тутабыз. Къыбыла Тегейде ахлуларыбызны хапарларын эшитгенден озуб, бизден баргъан, аладан келген да болмагъанды. Эки Тегейде Хачирлары бир-бирлери бла шохлукъ джюрютгенлерин биле эдик. Мында тукъумгъа башчылыкъ этгенлеге  телефон бла сёлешдим. Ала нёгер да, джол уста да боллукъларын билдирдиле. 

1943-чю - 1944-чю джыллада джукъ билмей тургъанлай, эки сагъатны ичине къарачайлыланы, малкъарлыланы, чеченлилени, ингушлуланы, кърым татарлыланы дагъыда Шимал Кавказда халкъланы бир къауумларын кёчюрюб ийген эдиле. Къазауатны ал кюнлеринде уа немецлени кёчюргендиле.
Кёчюрюуню юсюнден Къоруулауну кърал комитетини (ГКО) бегими болгъанды. Ол бегимде «къазауат бошалгъынчы кёчюрюледиле» деб айтылады. Алай а къазауат бошалгъандан сора эки джылдан, 1947-чи джыл, «кёчюрюлген халкъла ёмюрлюкге кёчюрюлгендиле» деб джангы бегим чыгъаргъандыла.
Сталин бла Берия ёлгенден сора КПСС-ни Джыйырманчы съезди Сталинни этиб тургъан артыкълыкъларын айгъакълаб, спецпереселенецлени джюреклерине ышаныу салды: ызыбызгъа къайтыб, баш эркинлик табар къайгъыгъа кирдик. Бу мурат бла бир къауум адам Москва­гъа бардыкъ.

Мындан алда джыллада 3-ден 7 джылгъа дери къауум сабийлени сабий садлагъа джарашдырыу проблема джаш юйдегилени къыйнар ючюн къалмай эди. Алай болса да, Россияны Президенти Владимир Путинни май указларын толтуруугъа таяна, КъЧР-ни Башчысы Темрезланы Рашид, ол проблемалагъа къайгъырыб, бизни республикада ол къауум сабийле барысы да сабий садла бла баджарылгъандыла. Аны бла байламлы дагъыда бирси соруулагъа КъЧР-ни окъуу бла илму министри Инна Кравченко джууаб берди.

Быйыл халкъыбыз сюргюнден къайтханлы 60 джыл толгъанды. Миллетни тарихинде майны 3-сю эм уллу байрамланы бириди. Алай а, аны халкъ къалай табханын, азатлыкъгъа къалай ие болгъанын барысы да билмейдиле. Ётген джолун унутхан халкъ келир заманда джангылмай къаллыкъ тюлдю, ол себебден бюгюн джашагъан адамла эмда келир тёлюле халкъыбызны зор бла кёчюрюлген джеринден ызына къайтарыр ючюн, кимле кюрешгенлерин, бу магъаналы иш къалай баргъанын билирге керекдиле.

Къарачай халкъны къыйын кёзюулеринде анга башчылыкъ этген адамла чыкъгъанлай тургъандыла, тюз джолну табыб, миллетге джарыкъ джашауну ачхандыла. Аллай гуждарла миллетге насыбха тууадыла. Орта Азия бла Казахстаннга Уллу Ата джурт къазауатны кёзюуюнде ёмюрлюк джашагъан джерлеринден къарачайлыланы, малкъарлыланы, чеченлилени эмда ингушлуланы бла къалмукълуланы кёчюргендиле. Бу миллетле барысы да Шимал Кавказда джашагъандыла. Башха джерледен да дагъыда кёб тюрлю миллетни кёчюргендиле.