Ислам динде биринчи къуралгъан кюнюнден бери айтылгъанлай турады адамны джаны багъалы болгъаныны, аны джашаууна къатылыргъа кишини эркинлиги болмагъаныны юсюнден. Бизни динибиз – халаллыкъны, тюзлюкню эмда рахат джашауну сакълауну диниди. Гюнахсыз адамлагъа артыкълыкъ этген, юйлени атылтхан, джамагъатха къоркъуу салыб, аны да атына «джихад» деб атагъан – ол Аллахха, Аны келечисине (гъ.с.) къаршчы барыуду. Алай бла, муслиман диннге къаршчылыкъ иш этиледи.

Муслиман дин адамны джашаууна эркинликсиз къатылмауну юсюнден Кесини Сыйлы Къур’анында Аллаху Тагъала адамны джашаууну сыйына берген багъаны башха бир джорукъла джазылгъан китабда табарыкъ тюлсе. Ол айтханды:
«Ол себебден, Биз Исраилни (Израилни) уланларына эсгертиб айтханбыз: ким адамны, ол башханы ёлтюрмеген эсе, кесини къылыгъы бла дин эмда дуния джорукъну, намысны хыны (кишиге бой бермей) бузмай эсе, ёлтюрген, саулай Адам улуну ёлтюргенчады, ким бир джангыз адамны джашауун сакълады эсе, ол саулай дунияда адамланы джанларын сакълагъанчады. Бизни келечилерибиз алагъа (адамлагъа) келгенлей тургъандыла ачыкъ белгиле бла, алай а дагъыда аланы талайы артыкълыкъ этгенлей турадыла».
(«Аль-Маида» суура, 5:32).

Адам файгъамбарны (гъ.с.) эки джашыны бири ол бирин ёлтюрюб, мурдарлыкъгъа джол ачханды. Мурдарлыкъ джашауну мыдахлыкъгъа бёлеб, эки дуниягъа да кемлик, умут юзюу келтиреди. Аны амалтын Аллаху Тагъала Исраилни уланларына, Аллахны джолу бла баргъанлагъа къаты айтханды, адамны ёлтюрген саулай дунияда адамланы ёлтюргенча болгъанын, ол адам башханы ёлтюрмеген эсе, диннге къаршчы бармагъан эсе неда намыссызлыкъны дуниягъа джаймай эсе. Бу аят къуру муслиманлагъа айтылыб къалмай, хар адамгъа да джорукъ болгъанын билдиреди. Терроризм кертисинде гюнахлары болмагъан адамланы иш этиб ёлтюрюудю, башхасы джокъду – ала муслиманламыдыла огъесе муслиманла тюлмюдюле. Ол себебден, терроризм тамыры бла бу аятны сёзюне, иннетине къаршчыды. Узун сёзню къысхасы, терроризм – ол бир-бир адамла неда къауумла артыкълыкъны, зулмулукъну башхаланы къоркъутур ючюн неда кеслерине рысхы, къуллукъ джыртыр дыгаласда хайырландырадыла.
Аллах дагъыда айтады:
«Ёлтюрмегиз башха джанны, Аллах эркинлик бермегенни, сизни алай этерге эркинлигигиз болгъанны тышында».
(«Аль-Ан’ам» суура, 6:151).

Терроризм а туура кишиге хаталары болмагъан, джакъсыз адамлагъа къаршчы ишлени этеди, ол себебден, Къур’анда айтылгъаннга да къаршчы болгъаны хакъды.
Кёбюсюне террорну джакълагъанла Къур’анда быллай аятлагъа таяныргъа кюрешедиле: «Эй, Аллахха ийнаннганла! Сизни юйлеригизге джууукъ джерде болгъан Аллахха ийнанмагъанла бла уруш этигиз, ала сизни къатылыгъыгъызны сынасынла. Билигиз, Аллах къуру Андан къоркъгъанла блады» («Ат-Тауба» суура, 123), «…Мушриклени (многобожники) ёлтюрюгюз, алагъа къайда тюбесегиз да…» («Ат-Тауба» суура, 5), «Эй, Аллахны келечиси! Аллахха ийнанмагъанла бла, эки бетлиле бла уруш эт эмда алагъа хатерсиз къаты бол…» («Ат-Тауба», 73) дагъыда башхалагъа. Кеслерича «ангылатмала» къурагъан болмаса, экстремистле керти муслиман алимлени эмда мулиман динни тинтгенлени (богослов) патуаларына, ангылатмаларына къулакъ иймейдиле.
Сёз ючюн, муслиман джорукъланы юсюнден тюз оюм этиб ангыларча бу башында сагъынылгъан аятланы юсюнден бир тюрлю ангылатмала бериледиле: сауут алыб ол заманда ёрге турургъа керекди, башха джанындан къоркъуусузлукъну бузгъан ишле бар эселе, дин ахлуланы джанларына къоркъуу бар эсе.
Къур’анда айтылгъаннга кёре, башха амал бла тюшген къоркъууну тыялмазча болум къуралса, олсагъатда турургъа болады къазауатха. Алай этиуню да кесини чеклери барды. Алай демеклик, хатасыз адамлагъа зарауатлыкъ джетмезча этиу. Бир къаугъа башланса, муслиман адамла, эм биринчи сауут алыб чабмай, джарашыулукъну сакълар джанындан болургъа керекдиле. Айтыргъа, джарашыулукъ бла чыртда араны айырырча болалмасала, къолгъа сауут алыб, кеслерин джакъларгъа боллукъдула. Ислам дин терроризмни чырт да огъурамайды. Муслиман алимле айтханлай турадыла: ислам дин кече-кюн да экстремизмге, радикализмге, кемсизликге (фанатизм) къаршчы кюрешни бардыргъанлай турады.
Аллахны келечисини суннасы хатасы болмагъанланы джакълауну юсюнден Аллахны келечиси (гъ.с.) халал ишлери бла юлгюлюдю. Къазауатны заманында да кесини асхабларына къоймагъанды урушха къошулмагъанлагъа, муслиманлагъа хыянатлары джетмегенлеге тиерге.
Абдуллах ибн Умардан келеди:
«Аллахны келечиси (гъ.с.) къазауат баргъан заманда ёлген тиширыуну кёргенинде, тиширыуланы эмда сабийлени ёлтюрмегиз деб буюргъанды».
(Аль-Бухари, 3014, Муслим, 1744)
Аллахны келечиси (гъ.с.) керти муслиман эркиши къаллай болургъа кереклисини эмда рахат джашауну багъалыгъыны юсюнден да айтханды:
«Муслиман адам тили бла эмда къолу бла башхалада (адамлада) рахатлыкъ сакъланыугъа себеб болургъа керекди».
(Аль-Бухари, 10, Муслим, 40).

Муслиманла бла бир-бирине чабмазгъа, шошлукъда турургъа кесамат этген адамны, ол башха динни келечиси эсе да, аны ёлтюрюрге излеген эм уллу гюнахланы бириди. Аллахны келечиси айтханды:
«Муслиманла бла кесамат бегитген адамны ёлтюрген Джандетни тылпыуун да сезерик тюлдю, ол тылпыу а 40-джыллыкъ джолну узагъында да сезилирчады».
(Аль-Бухари, 3166).
Бир-бирине тиймезге деб этилген кесаматха къол салгъан адамны дараджасы алай болгъан сагъатда, террористлени уулары джетген, кишиге хаталары болмагъан адамланы – тиширыуланы, сабийлени, къартланы – юслеринден не айтыргъа боллукъду? Аланы джанлары бютюн да бек багъалыды, ёлтюргенлени гюнахлары уа талай къат ауурду.
Динде кемсизлик – джамагъатны ойгъан джол Динден уллу хапарлы болмагъан бла бирге махтанчакълыкъ, кесин нени да иги билгеннге санагъан эмда кемсизликни тутхан – ма бу затладыла терроризмни туудургъан чурумла. Аллахны келечиси эртдеден огъуна, биринчи аллай хаджирит къауум (секта) къурал-
гъынчы талай джылланы алгъа, муслиманлагъа айтханлай тургъанды:
«Динде кемсизликден кесигизни сакълагъыз, ма ол кемсизликни себебинден бузулгъандыла сизге дери адамла».
(Ан-насаи, 3057, Ибн-Маджа, 3029).

Хаджиретлени – муслиманланы не азчыкъ да ала ушатмагъан «гюнахлары» болгъаны ючюн, ёлтюрюб тебрегенлени – юслеринден айтханча, бюгюн да кертиликлерин тас этмеген сёзлени айтханды:
«Ала окъуйдула Къур’анны, алай а ол (окъугъанлары) тамакъларындан ары бармайды. Ала динден, садакъ джаныуарны джырыб къалай чыгъа эсе, алай чыгъадыла».
(Аль-Бухари, 5057, Муслим, 1064).

Бир эсгеригиз алайын, ала Къур’анны окъуйдула дейди, тыш къарамлары бла диннге берилген адамлагъа ушайдыла, алай а аланы ишлери керти муслиман диннге чырт да келишмейдиле. Бюгюннгю террористлени идеологларыны ишлери да алайды: аятланы, хадислени айтхан заманда керти магъаналарындан айырыб кеслерине таб юзюб, джаш адамланы, ангылары алкъын бегимегенлени, терслерине айландырыб, хатасыз адамланы ёлтюрюрге алландырадыла. Керти дин олду деб бегитедиле.
Ислам динни джорукълары саулай да тюзлюкню тутуугъа, халаллыкъгъа, адамлагъа хайыр келтирлик затлагъа, акъылманлыкъгъа аталыбды. Тюзлюкден зулмулукъгъа, халаллыкъдан къаты джюреклиликге, хайырдан хатагъа элтген затла бары да шериатха келишмейдиле, «дин кийимлени» юслерине къабласала да. Джамагъатда къан тёкдюрюб, къоркъуу салыб, адамланы арасында ышанмакълыкъны къурутуб айланнганла ислам динни сыйын тюшюредиле. Ол затдан сакъланыргъа чакъыргъанлай тургъандыла бизни умманы белгили имамлары.
Бирлик, къралны законуна бойсунуу эмда ислам динде орта марданы тутуу Уллу Аллах муслиман джамагъатны уммети орталыкъды дегенди. Алай бла, муслиман дин адамланы алларында не затда да орталыкъны шагъаты эмда юлгюсюдю:
«Ма былай, Биз сизни орталыкъны тутхан джамагъат этгенбиз, адамлагъа шагъатлыкъ этерсиз деб».
(«Аль-Бакъара» суура, 2:143).

Аллаху Тагъала аны тышында Анга ийнаннганлагъа бир-бирлери бла иги турургъа буюргъанды, къаугъаны ачмай, джукълатыр джанындан боллукъларын излегенди:
«Хакъды, Аллахха ийнаннганла къарнашладыла. Ол себебден къарнашланы араларында келишиулюкню сакълагъыз эмда Аллахдан къоркъугъуз – олсагъатда гюнахларыгъыз кечилирге болур».
(«Аль-Худжурат» суура, 49:10).

Бизге бюгюн борчду – рахатлыкъны сакълау хар бирибизни юйдегибизде, эллерибизде, шахарларыбызда, республикабызда. Бизни борчубузду – билимни керти муслиман алимледен алыргъа, Интернет сетледе къалай билселе, алай къурашдыргъан «алимледен» болмай. Бизни борчубузду – кесибизни балаларыбызны орталыкъ иннетде, адамлагъа сюймекликде, джашаугъа хурмет бериуде ёсдюрюу, не тюрлю да джау идеология аланы джюреклерине джол табмазча. Хар адам кесини юйюрюнде, тенглерини, джууукъларыны аллында тюзлюкню тутхан, ислам динни керти джолун джакълагъан ангылы юлгю болсун. Халаллыкъ этерге джаратылгъан ислам динни саулай дуниягъа Аллахны келечиси бир сёз бла суратлагъанды: «рахматан лиль-алямин» – дуниягъа ашхылыкъ.
Йя Аллах, бизни республикабызны, къралыбызны, бизни гитче эмда уллу Ата джуртубузну, къаугъаладан, зулмулукъдан, терроризмден сакъла. Джаш тёлюбюзню аджашхандан, динде кемсизликден Сен сакъла, аланы джюреклеринде керти билимни, динни тюз джолуна сюймекликни орнат. Бирлик бла, къоркъуусузлукъ бла, рахатлыкъ бла саугъала. Йя Аллах, къылгъан намазларыбызны, тилеклерибизни, этген къуллукъларыбызны къабыл эт.

КъЧР-ни Муслиманларыны дин управлениеси бергенни къарачай тилге Тебуланы Салимат кёчюргенди.


Къур’андан аятла, Файгъамбарны (гъ.с.) хадислери басмаланнган газетле анда-мында атылмасынла. Сакъ болугъуз, марджа!

 
{jcomments}