Халкъны атын сый бла айтдыргъан къадамалары аны махтауудула. Уллу политик, кърал къуллукъчу Боташланы Абдурзакъны джашы Магомет аланы бириди. Аны джюрегини ачыкълыгъы, не тукъум болумда да джигитликни, ётгюрлюкню, тюзлюкню байрагъы болгъанлай тургъанды.
Магомет 1921-чи джыл хычаман (май) айны 5-де, эски тау эллени биринде, джомакълы Хурзукда Абдурзакъны халкъны ашхы адетлерин тутуб джашагъан юйдегисинде туугъанды. Сабийлиги, джаш заманы да Нарсана шахарда ётгенди. Нарсанада орта школну алтын медалгъа бошагъандан сора, Тбилис шахарда индустриал институтха тюшеди. Анда да юлгюлю окъуй тургъанлай, аскерге чакъырылады.
Боташ улу фин къазауатха къошулгъанды, Уллу Ата джурт къазауатда да немчала бла джигитлик кёргюзюб сермешгенди. Терен акъыллы таулу, шохлукъну, къарнашлыкъны къурч багъанасы болуб, уллу хорламла къатлай, алгъа учуннганлай тургъанды. Тоб аскерледе абычар болуб, гитлерчи фашистлени техника, адам кючлерин иги танг къаушатханды. Сталинградны сакълагъанды, Курск тогъайда ачы от урушлада болгъанды, Польшаны азатларгъа къошулгъанды. Къазауат бошалгъандан сора кёчюрюлген халкъыны ызындан Орта Азиягъа баргъанды. Ол 1952-чи джыл Ташкентде темир джолда джюрюген транспортну инженерлерин хазырлагъан институтну айырмагъа бошагъанды. Халкъын Джуртуна къайтарыр джанындан кючюн аямай, тынгы табмай, къолундан келгенни этиб кюрешгенди.
Анда кесини джердеши Дудаланы Туугъанны къызы Тамара бла юйдеги къурайды. Алагъа юч сабий тууады. Мурат – суратчы, Рамазан – инженер-къурулушчу болгъандыла. Ауушхандыла, джандетли болсунла. Къызы Медина «Эресей Федерацияны махтаулу врачы» Салпагъарланы Ильясны джашы Умар бла джашауун бир этеди. Алагъа эки джаш бла бир къыз тууады. Айшат педагогика илмуланы кандидатыды, Черкесскеде Шимал Каказ кърал академияда «Лингвистика и межкультурная коммуникация» деген кафедрада тамада илму къуллукъчу болуб ишлейди. Шамил бла Руслан, баш билим алыб, усталыкъларыны юсю бла тыйыншлы къуллукълада урунадыла.
Магомет эркинлик берилиб, туугъан Джуртуна къайтхандан сора, Совет Союзну коммунист партиясыны Ара Комитетинде Баш партия школда окъугъанды. Анда джууаблы партия-совет къуллукълада ишлегенди: КПСС-ни Къарачай шахар комитетини 2-чи секретары, Къарачай-Черкес автоном областны план комиссиясыны председатели, бёлюмню тамадасы, КПСС-ни обкомуну секретары, 1965-чи – 1979-чу джыллада уа Къарачай-Черкес облисполкомну председатели къуллукъну толтургъанды. Миллети бла джашауун байлаб, адамлагъа таблыкъла къураб, турмушларын игилендириб кюрешгенди. Ол облисполкомну тамадасы болгъан кёзюуде областда 60 школ, 22 Джарыкълыкъ юй, драма театр, Ставрополь политехника институтну филиалы, 7 орта профессионал училище ишленнгендиле. Аны тышында Химия промышленностда, башха санагъатлада да джангы предприятиелени, уллу цемент заводну, «Московский» теплица комбинатны, Архызда астрофизика обсерваторияны, Уллу Ставрополь каналны, Къобан ГЭС-лени 8 агрегатын дагъыда терен магъанасы болгъан кёб объект ишлетгенди. Туризм бла байламлы адамла солугъан базала, тау джайлыкълагъа баргъан кёб джол этдиргенди, баш, орта окъуу учреждениеле ачдыргъанды. Областда Ударный, Буково, Медногорский, башха элле къуралгъандыла. Адамла, анга бюсюреу эте, разылыкъларын билдире тургъандыла.
РСФСР-ни Баш Советини юч чакъырыууну депутаты болуб да, кесини автоном областыны ёсюмюне уллу юлюш къошханды. Магомет А. Косыгин бла, Ю. Андропов бла, Д. Кунаев бла шохлукъ джюрютгенди.
1979-чу джыл Магометни СССР-ни Польшада сатыу-алыу джаны бла келечилигини председателини орунбасары этедиле. Ол уллу къуллугъун да сый бла толтура, джерни юсюнде рахат джашауну джакълай, арада шохлукъ бегите, анда 10 джыл ишлегенди.
Аны кёб тюрлю уллу кърал саугъаларыны арасында 24 ордени бла медалы барды. Уллу Ата джурт къазауатны 1-чи дараджалы ордени, Къызыл Джулдузну ордени, Урунууну Къызыл Байрагъыны 3 ордени, «Хурмет Белгини» ордени, «Ётгюрлюк ючюн», «Сталинградны къоруулагъаны ючюн», «Киевни азатлагъаны ючюн» деген эмда башха кёб медалы джасай эдиле аны кёкюрегин. Эресейни Президенти Владимир Путин 2001-чи джыл Кремлде аны кёкюрегине Шохлукъну орденин такъгъанды. Ол урунууну ветераны, Къарачай, Черкесск, Нарсана шахарланы, Красный-Курган элни «сыйлы адамы» деген атланы джюрютгенди. Черкесскеде скверде аны бюсту салыннганды.
1989-чу джыл Союз магъанасы болгъан энчи пенсионер (Персональный пенсионер союзного значения) болуб, тыйыншлы солуугъа чыгъыб, Нарсанада джашагъан, уллу сынамы, билими, фахмусу болгъан Боташ улуну 1990-чы джыл Красный Курган эл Советни тамадасы этиб саладыла. Акъылман адам, алайда халны иги эте, элчилени хар бирине энчи эс бёлюб, джюрегини теренинден къайгъырады, джамагъат ишлеге тири къошулуб джашайды.
Тынч, рахат, таб оюм эте билген джарыкъ адам, джашауну айланч-буйланчларында кёб затны сынагъанды. 2006-чы джыл майны 6-да ауушханды, джандетли болсун.
Джамагъат-политика, кърал ишчи кесини къралына, туугъан джерине не къыйын болумда да кертилей къалгъанды. Бирикмекликни, къарнаш шохлукъну ёмюрлеге бегиб турурун излегенди, алай болуруна тыйыншлы юлюш да къошханды. Тенгине, нёгерине кертилигин танытханлай тургъанды. Уллу адамлыгъы, ишленмеклиги, тюзлюгю ючюн, аны уллу кърал тамадала бек сыйлагъандыла. Адебини, намысыны, тёзюмюню кючю кёрюннгенлей тургъанды къайда да. Не заманда да, таб, терк оноу эте билгенди.
Аны джашау ызы бизге юлгюдю. Къарачайны Боташланы Магометча джашлары кёб болсунла. Тёлюле аны кесин, этген ашхы ишлерин да унутурукъ тюлдюле, эсгергенлей турлукъдула.
Лепшокъланы Хусеин.




