Элия (июль) айны 25-чи – 26-чы кюнлеринде Нальчик шахарда «Алтын къол» деген халкъла арасы фестиваль болду. Аны къурагъан «Къайсыннга джюз атлам» деген фонд бу ишни талай джылны мындан алда башлагъан эди.

Биринчи кюн «Азимут» деген къонакъ юйде «Взаимовлияние тюрских и славянских культур и традиций» деген темагъа аталгъан «тёгерек стол» болду. Анга Къабарты-Малкъарны, Къарачай-Черкесияны, Дагъыстанны, Башкирияны, Оренбург эмда Челябинск областланы, Къазахстанны алимлери (этнографла, культурологла, филологла, тарихчиле) къошулгъан эдиле. Джыйылгъанла иги кесек илму докладха тынгыладыла, бурундан келген миллет культураны, ашхы адетлени сакълауну, айнытыуну юсюнден ушакълагъа къошулдула.
Фестивалны экинчи кюнюнде болгъан ишле Къабарты-Малкъарны эм ариу, туристле эм кёб джокълаучу джерлерини биринде – Черек кёлледе – бардырылды. Башында сагъыннганыбызча, бу фестивалны къурагъан (учредитель) къарачай-малкъар миллетни тарих эмда маданият эсгертмелерин сакълаугъа болушлукъ этген «Къайсыннга джюз атлам» деген фонд, тамадасы Тетуланы Хадис, аны тогъузунчу кере бардырады. Джылладача, быйыл да Черек районну администрациясы бу джууаблы ишде кёлтюргюч болгъанды.
Джылдан джылгъа бу фестивалгъа келгенле кёбден кёб болуб барадыла. Арт джыллада «Алтын къолгъа» Шимал Кавказ республикала бла къалмай, Къазахстандан, Къыргъызиядан, Тюркден келиучендиле. Бу джол да биз башында айтхан регионладан сора да къонакъланы арасында Къазахстанны делегациясы да бар эди. Къонакъбайла чертгенден, башха файдасыны юсюне да мында джашагъан джамагъатха эмда тышындан келген туристлеге кавказ культураны байлыгъын, сейирлигин кёзлери бла кёрюб, къоллары бла тутаргъа, мындагъы къонакъбайлыкъны сынаргъа аламат мадар береди.
Кесигиз билгенден, бизни Къарачай-Черкесиябыз да алтын къоллу адамла бла байды, таб, чемерлени республикасыды деб къояргъа боллукъду. Быйыл фестивалгъа джыйылгъанла ол затха энтда бир кере мюкюл болдула.
– Быйыл да ашыкъмай, иги хазырланыб барыргъа кюрешген эдик, – деб хапар айтады Шимал Кавказ кърал академияны дизаин бла лингвистиканы институтуну директору Батчаланы Лидия, Тохтарны къызы. – Къуру бизни ВУЗ-дан 16 адам баргъан эдик. Ала бары да институтну устазлары, илмуланы кандидатлары, доцентле, кийим чотха, башха тюрлю дизайннге юретген устала, студентле, бирер тюрлю хунери болгъан къызла. Къол ишибизден, талай зат элтген эдик. Миллет кийимлени (чепкенлени) подиумгъа чыгъыб, къызларыбыз кеслери кёргюздюле. Ол коллекциядан сора да джаулукъла, кюбюрле бар эдиле. Ала бла байламлы затланы салдыкъ кёрмючюбюзге.
Лидия айтханнга кёре, была элтген затланы фестивалны къонакълары, джергили джамагъат да джаратдыла. Анга шагъатлыкъ этген дипломланы, бюсюреу къагъытланы Лидия: «Ызыбызгъа да бош къолубуз бла къайтмагъанбыз», – деб кёргюздю. Сёз ючюн, кийиз басыудан, кийим чотдан, ийне бла эшиуден, ал орунланы алыб, бюсюреу-сыпас алыб къайтхан устазларыны атын сагъынмай болмады директор. Аланы бири сынамлы устаз, педагогика илмуланы кандидаты, доцент Тебуланы Мадинады, Магометни къызы. Ол, кийиз басыу бла байламлы ишин кёргюзюб, хапарын айтыб, джыйылгъанланы эслерин кесине бургъанды. Орусланы Муздалифа, Юсюпню къызы, къарачай джаулукъланы, чепкенлени устасыды. Эдиланы Кристина, Расулну къызы, этнография коллекцияла бла кюрешеди. Студент къызчыкъ Тамбийланы Бэла, Русланны къызы... Тыйыншлы устазларыбыз, студентлерибиз дагъыда бардыла. Фестивалдан хапар айта, Батчаланы Лидия тамадаларына – Шимал Кавказ кърал академияны ректору Къочхарланы Махарны джашы Русланнга – хар къуру да къайгъыргъанлай, болушханлай тургъаны ючюн, разылыкъ билдириб сёлешди.
Джыл сайын «Алтын къол» фестиваль бирер тюрлю затха (темагъа) аталады. Быйыл ол къарачай-малкъар юйдегиледе кесини энчи орну, энчи магъанасы болгъан кюбюрге аталгъан эди. «Алтын кюбюр» деб кесини да аты алай эди. Адамлагъа кёргюзюрге, хапар да айтыргъа деб, ары 10 кюбюрню элтген эдиле. Аланы эм эскисине 78 джыл бола эди.
Фестивалны программасында быйыл да бек кёб сейир зат бар эди. «Тёгерек стол», агъач усталаны, темирчилени, кийим тигиучюлени, окъа согъуучуланы, кийиз басыучуланы, бирси усталаны къол ызларын кёргюзген кёрмючле, коллекцияла, мастер-классла, конкурсла, чыгъармачылыкъ тюбешиуле, китаб джармалыкъ… къайсы бирин айтхын.
Бизни республиканы атындан баргъан эгечлерибиз бу джол да атларын айтдыргъандыла. Ийнеден ийнек этген чемер таулу къызларыбызгъа «машалла!» дегенден сора башха сёз табмайбыз.

Ёзденланы Якъуб.