Школла РФ-ны билим бериуню министри Сергей Кравцовну хар окъуу ыйыкъны Эресейни гимни бла, кърал байрагъын кёлтюрюу бла башларгъа деген оюмун джакъларыкъдыла.

Харун чырайлы, хагок, «мен-мен» деген джаш болгъанды. Бурнун асыры ёрге тутхандан, бурнуну учу булутланы джыра барыучу болгъанды. Уф-чуф кийиниб, ауурлугъуму салыб, джерни ичине оюб иерме да деб къоркъгъаннга ушаш, аякъ учунда атлай, асыры омакъланнгандан, эки билегин чыналарындан бюгюб тыш джанларына къайырыб, кёзюу-кёзюу силке, башын къымылдатмагъанлай, кёзлери бла тёгерекни аулай, орамда алай джюрюгенди.             «Джетген къызда - кёзбау кёзлюк» деб, Харунчалагъа кёзюн сюзюучю къызла да кёб боладыла. Джаш адам не десенг да тыш къарамгъа алданады. Харун юч кере юйленнгенди, ючюсюн къоюб, кетиб, тёртюнчю кере къыз сайлай айланнганды.

Мындан алда Смоленск областда Къарачай-Черкесиядан совет аскерчилеге эсгертме салыннганды.

Бурун заманда джаш, эки-юч нёгер да алыб, къызны юйюне къонакъгъа тюшюб, ала да джаш-къыз джыйыб, той-оюн этиб, ашатыб, ичириб, алай бла джаш къызны кёрюб, танышыб, къызны адамлары да джашны кёрюб, сынаб, андан сора арада келечиле джюрюгендиле.

Уллу Ата джурт къазауатны джылларында нацист Германияны джеринде эмда аны бла бир иннетли болгъан къраллада, шахарланы къолайсыз районларында зорну кеминде джашатхан мекямла (гетто), тюрмеле дагъыда, аланы тышында да 14 минг концлагерле хайырландырылгъандыла. Нацистле тутмакъда ёлгенлени огъай, джанлары саулай мелиуанла бла адамланы печледе кюйдюрюб баргъандыла. Дагъыда химиялы газны ийиб, артыкълыкъ этиб да, кёблени къыргъандыла. Бир кесек къарыуу къалгъан къауум да адам кёлтюралмазлыкъ ауур ишледе ишлеб, халлары аманнга таяныб, ачлыкъдан, къарысуздан ёлгендиле. Аны бла да къалмай, джангы чыгъарылгъан дарманланы, аны кибик кёб тюрлю медицина экспериментлени ол джесирледе сынагъандыла. Айтыргъа, гитлерчи нацистле джесирге тюшген адамлагъа бюгюн бизлени ангыбыз кёлтюралмазлыкъ зорлукъла этгендиле.