Подробности
Просмотров: 1307
АГЪАЧ АТ. 
САЛ  БАЧХЫЧ

Адам ёлче,  аны салыб, бир къауум адам  бир-бирлерин ауушдура, къабырлагъа элтиучю, элтгич. Бачхыч маталлы ишленнгенди, алай да андан аталгъанды. Агъач ат сал бачхычны суратлаб айтылгъан  атыды. Кязим:

Азраил агъач атха джер салса,
Минерме, кишиге бермей тасха.
Эл джыйылыр ахыр джаназыма,
Ол хакъды, амал джокъ унмазгъа.
 «Нарт къалада»:
Мамай чамланыуну  чамгъа бурур,

Подробности
Просмотров: 985

Аллы газетни 46-чы номериндеди.

- Абил, Абил, Абиляй...
Шамил тюшдю ма былай... (Шамилни тутуб, ортагъа саладыла).
Шамил:
– Бирден – билеу, экиден – эгеу, ючден – ючкюл, тёртден –  тёнгек, бешден – бешик, алтыдан – ашыкъ, джетиден – джемиш, сегизден –  сенек, тогъуздан –  токъмакъ, ондан – оймакъ... Энди къызла,  къууабыз да, къууабыз... (Джашчыкъла къызчыкъланы къууадыла. Къызчыкъла, тёгерек айланыб,  къачадыла. Джашчыкъла, аланы тутуб-тутуб, «оймакъгъа» джыядыла. Ортагъа атадыла. Энди къызладан бири санаргъа керекди «Абилни».

Подробности
Просмотров: 1057

Миллетни миллет этген ышанларыны бири эм алгъа аны тилиди. Тилибизни юсю бла биз бир-бирибиз бла сёлешебиз, бир-бирибизни ангылайбыз, бир тилли, бир иннетли болабыз.

Тил сёзледен къуралады. Аны байлыгъы, ариулугъу да сёзню кючю бла байламлыды. Сёзлюк - харифлени тизими бла джарашдырылгъан сёзлени кюбюрчегиди.  Къайсы менме деген джазыучуну да кесини энчи сёзлюгю болмай амалы джокъду.

Тёппеланы Алим къарачай-малкъар халкъны деменгили джазыучуларыны бириди. Анга Алимни «Сейирсиндиртме сёзлюгю» шагъатлыкъ этеди.

Подробности
Просмотров: 1167

ГЮРГЁКЪАЛАНЫ-КЪЫШЛЫКЪ /ГЮРГЁКАЛАНЫ-КЫШЛЫК/, местн. в верх. р. Габулу-Чат (Габулу-суу в Архызе); Гюргёкъалары – фам.; къышлыкъ «зимовье».
ГЮРДЖЮЛАНЫ-АРАЛЫКЪ /ГЮРДЖЮЛАНЫ-АРАЛЫК/, местн. в уроч. Бермамыт; гюрджюле: 1) грузины; 2) Гюрджюлери – фам.
ГЮРДЖЮЛАНЫ-БАУЛА, местн. в бас. р. Подкумок; Гюрджюлары – фам.; баула «загоны для скота».
ГЮРГЁКЪАНЫ-КЪЫШЛЫГЪЫ /ГЮРГЁКАНЫ-КЫШЛЫГЫ/, зимовье в бас. р. Теберды; Гюргокъа – и. собств.; къышлыкъ «зимовье».
ГЮРХОЖАН (см. ГИРХОЖАН).
ГЮРЮЛДЕУЮК: 1) река, прав. прит. р. Джегуты (Джёгетей); село там же (Усть-Джегутинский р-н). Основал Чекку Лайпанов в 1860-ые годы; 2) местн. рядом с поляной Айюлю-тала в верховьях р. Марухи; гюрюлдеуюк «гудеть», «греметь», «ревущий звук», «шуметь».

Подробности
Просмотров: 1036

ГЫЙЫЛЫ-БАШЫ, верш. на лев. бер. р. Думала; гыйы «гладкий»; баш «верховье».
ГЫЙЫЛЫ-ИЧИ, местн. на прав. бер. р. Къара-суу; ичи «внутри».
ГЫЙЫСТАН-КЪАЯ /ГЫЙЫСТАН-КАЯ/, скала на лев. бер. р. Кичкине-Къол в 2 км от устья (на лев. бер. р. Дууут); къая «скала».
ГЫККАЛАНЫ-БАУ-ОРУНЛАРЫ, уроч. на прав. бер. р. Къара-Сырх (прав. прит. р. Кубани); Гыкка – и. собств.; бау «загон»; орун «место».
ГЫККАНЫ-ТАЛАСЫ, пастб. и поляна на лев. бер. р. Теберды у уроч. Буруш-Сырты; Гыкка – и. собств.; тала «поляна».

Подробности
Просмотров: 1044

ГУУРЕ-БАШЫ, местн. на прав. бер. р. Ч.-Без.; баш «верховье».

ГУЧАЙ-ЧАЛГЪАН /ГУЧАЙ-ЧАЛГАН/, местн. выше устья р. Кышкыт на прав. бер. р. Акъсауут; Гучай – и. собств.; чалгъан «косить».

ГУЯХ, местн. на прав. бер. р. Башил-Ауузу-суу.

ГЫБЫ-КЪАТЫННЫ-ТАШЫ /ГЫБЫ-КАТЫННЫ-ТАШЫ/,

Подробности
Просмотров: 1824

Хубийланы Ахияны джашы Назир 1934-чю джыл никкол (июнь) айда Огъары Тебердиде туугъанды.

Сабийлик къууанчлары къазауатны отунда кюйген, кёчгюнчюлюкню къыйын джылларын сынагъан, алай а джашауда орун алгъан терсликлени тюзлюк хорларына ышаныб ёсген адамланы бириди. Анга кёре окъуугъа, билимге тырмашханды, сагъышларын, къайгъыларын, оюмларын назму тизгинле бла баямлар джанындан кюрешгенди. Аны поэзиясында Ата джурт къазауат бла байламлы чыгъармала уллу орун аладыла. Анга да сейирсинирча тюлдю. Башхалача, бу юйдегини да, зорлукъ бла, сюйген тауларындан къыстагъан сагъатда, Назирни эки уллу къарнашы, Осман бла Ахмат,  джаула бла сермеше эдиле. Ахмат Ата джуртубузну сакълай къазауатда ёлген эди. Осман 1943-чю джыл, джюрегини къатында, госпиталда алыргъа къоркъуб къойгъан фашист огъу бла келиб, Къыргъызстанда юйдегисин табады.

Подробности
Просмотров: 1044
Адам дуниядан кетсе, аны таныгъанла, джашауда не эсе да бир зат джетмегенин, сезгенлей турадыла. Кёбекланы Таукъанны джашы Билял  ауушханында биз, чыгъармачылыкъ ишни къуллукъчулары, алай болдукъ. Ишине берилген адам эди. Ана тилибизде чыкъгъан газетни редакциясында, 1957-чи джылдан бери алыб къарасакъ да, джюзден артыкъ адам ишлеб кетгенди. Аланы арасында журналистикадан биринчи баш билим алгъан Билял эди. Кёбекланы Билял къазауатны аллында туугъан сабийлени бири болуб, ачлыкъ-джаланнгачлыкъ, зорлукъ да сынагъанды, джашауну къыйын джолларында абыныр ючюн да къалмагъанды.
Билял 1939-чу джыл никкол (июнь) айда Къумуш элде туугъанды. Джёгетей Аягъында темир джол станциядан ашырадыла киши джуртлагъа.

Подробности
Просмотров: 1139

ГУМ-БАШЫ: 1) гора (2317 м) на Скалистом хр. в верх. р. Подкумок; 2) пер. выс. 2040 м н. ур. м. в системе Скалистого хр., соед. бас. рек Подкумок и Мара (другое название Мара-Аууш); гум, къум, возможно «песок»; М.А. Хабичев пишет, что, вероятно, слово гум являлось диалектным вариантом кам «река» (М.А. Хабичев, 1982. С. 83). В др.-тюрк. языке къум – «волна». В.А. Никонов название возводит к тюрк. къум «песок» и переводит как «песчаный»; баш «верховье».

ГУМ-ЧЫРАКЪ /ГУМ-ЧЫРАК/, уроч. на прав. бер. р. Подкумок; чыракъ «лучина», «смолистая сосна».

  • Вы здесь:  
  • Главная