Подробности
Просмотров: 879

 БЁРЮ ТЫРНАКЪ
МЯСОКРАСНЫЙ,
(ГОРЕЦ МЯСОКРАСНЫЙ)


Бёрю тырнакъ кёбджыллыкъ, мийиклиги 60-70 сантиметр болгъан ёсюмдю. Баш тамыры базыкъды, тыш кёрюнюшю къараракъды, ичи къызыл бетлиди. Кеси да, джыланча, къынгыр бюгюлюбдю. Ууакъ тюб тамырлыды. Баш тамырындан ёсген саптагъайла тюз ёрге кёлтюрюледиле, кёб бутакълыдыла, тюб чапыракълары узун зугулладыла, узун чапыракъ саблада ёседиле. Башырагъында чапыракълары къысхадыла, саптагъайны къыйыры узун будай къылчыкъгъа ушаш къылкъы бла бошалады. Къылкъы алай тургъанлай ууакъ къызылыракъ бетли гюллюдю.
Урлугъу ючгюл къозгъа ушашды. Бёрю тырнакъ мийик тау аралада, тау джайлыкълада, тау этекледе, акъ къайын тереклени аралары талалада ёседи. Бир-бир джерледе бек къалын битеди. Бёрю тырнакъны баш тамыры дарманнга хайырландырылады, тюб тамырындан ариуланыб, чагъыб бошагъандан сора неда кюз айлада, къазылыб алынады.

Подробности
Просмотров: 994

 Балханий ханс кёбджыллыкъды. Мийиклиги 20-40 сантиметрди. Баш тамыры базыкъды, этлиди. Андан ууакъ бутакълары, тюб тамырлары ёседи. Баш тамырдан саптагъайла къынгыр ёседиле. Юслери къаты тюклюдю, ол себебден зыбырдыла.
Чапыракълары бек джашил болмайын, къараракъ-джашил  бетлидиле, кёзюулю, биринден сора бири, биришер битедиле. Кёрюнюшлери зугул, гаккы тюрюслюдюле, учлары джитидиле, юслери зыбырдыла.
Гоккалары саптагъайны учунда чагъадыла, ууакъдыла, кимит бетлидиле, джоппу джыйылыбдыла, кеслери да къонгураучукълагъа ушайдыла.

Подробности
Просмотров: 2270

  Андыз мийиклиги эки метр болгъан, кёбджыллыкъ дарман хансды. Баш тамыры азыкъды, уллуду, этлиди, къысхады. Андан тюбюне гитче, уллу да тюб тамырла ёседиле. Баш-тюб тамырлары да къонгур бетлидиле, ичлери акъсылдым сарыдыла. Баш тамырдан базыкъ саптагъайла ёседиле. Аланы къабукълары узунуна ызлыдыла, юслери къысха къатыракъ тюкле бла джабылыбдыла. Чапыракълары кёзюулю ёседиле, ёрге джанлары джаландыла, джыйырылыбдыла, тюб джанлары уа джумушакъ кийизге ушайдыла, къыйырлары мычхы тишлечадыла. Тюб апыракълары уллула, узун чапыракъ саблада ёседиле. Орта чапыракъла саптагъайгъа джабышыбдыла, эм ёргедегиле ууакъдыла, саптагъайгъа джабышыб сабсыз ёседиле.

Подробности
Просмотров: 970

Кёбджыллыкъ, мийиклиги бир метр болгъан ёсюмдю. Тюз къысха баш тамырыны тюбю бла, сансыз-санаусуз ууакъ, базыгъыракъ да тюб тамырла джерге барадыла. Биринчи джыл киштик хансны баш тамырындан джетекчикле чыгъадыла. Экинчи джылында 12-15 чакълы саптагъай мийик кёлтюрюледи. Бутакъларыны тюз башларында гоккала чагъадыла. Ала ууакъладыла, агъыракъ, къызылыракъ боладыла, кеслери да, сибирткилеча, джоппу джайылыб, тыш кёрюнюшлери ичине гокка салыннган къошунчукълагъа ушайдыла. Гоккасыны бешишер чапыракъчыкълары тёгерегинде кириш битиб, ортасында чилле хансчыкъланы къыйырлары токъмакъ гюлледиле. Чапыракълары къанатлы тюкге ушайдыла. Баш тамырдан, саптагъайны тюбюнден чыкъгъанларыны учлары бюгюлюб, джерге джете, къалын битиб, джайылыб къаладыла. Саптагъайны юсюнде уа хар 7-10 сантиметрде биришер, тюбюнден башына дери ёседиле.

Подробности
Просмотров: 1139

 Балдыргъан ариу ийисли, мийиклиги 2 метрге джетген 2-4-джыллыкъ ёсюмдю. Баш тамыры базыкъды, къысхады, турма тюрюслюдю.
Аны сууу акъсылдым-сары бетлиди, сютге да ушайды. Баш тамырыны эни 5 сантиметрге джетеди, тюз энгишге ёсген кёб ууакъ тюб тамырлары болады.
Баш тамырындан саптагъай тюз ёрге кёлтюрюледи, тышы ингичге баразалыды, джаланды, ичи къууушду, чапыракълары джаландыла, бек уллуладыла, узунлукълары 80 сантиметрге дери джетеди. Къыйырлары мычхыны ауузуна ушашдыла, джитиледиле, ууакъ тишлидиле. Чапыракъла кёзюулю ёседиле, къанатлыланы тюклерине ушашдыла.

Подробности
Просмотров: 848

Алтынчач эки не бирджыллыкъ, мийиклиги 30-40 сантиметрге джетген дарман хансды. Талай тюб тамыры болады, кеслери да - ууакъла, ингичгеле. Джерде джоппу болуб, терен ёсмейдиле. Баш тамырындан биринчи джылында тогъай тёгерек чапыракъла чыгъадыла, джерге джатыб турадыла. Экинчи джылында ол джайма чапыракъланы, биринчи джыл чыкъгъан, тюз орталарындан саптагъайла ёседиле. Ала эки-беш боладыла. Саптагъайла тёртгюлдюле, башырагъында бутакълагъа айырылыбдыла, тюб чапыракълары да, саптагъайны тёнгегинде чапыракълары да гаккы тюрюслюдюле, кёзюулю ёседиле, чапыракъ саблары джокъду. Чапыракъларыны юслеринде бешишер сингирчик тартылыбды.

Подробности
Просмотров: 891

 Кёбджыллыкъ, мийиклиги 60 сантиметрге джетген, джерге терен кирген, ара тамырлы хансды. Саптагъайыны юсю ууакъ тюклю болады, бутакълары кёб болмайдыла. Ол бутакъланы башларында ючкюл чапыракъчыкълары болады, саптагъайланы тюз учларында. Акъсылдым-къызыл бетлидиле. Джемиши гаккы тюрюслю бир урлукълу къудоруду.
Юч чапыракъ ханс джайны узунуна чагъыб турады. Кёбюсюне тау джайлыкълада, ауушлада, сыртлада, талалада, кёкен аралада ёседи. Бир-бир джерледе къалын битеди. Джётел этгенлеге, хыппырыкъны къыйын атханлагъа, къыйын сийгенлеге, сууугъу болгъанлагъа, къаны тазаланыргъа кереклилеге, хайызы ауруб къыйнагъан тиширыулагъа себеб болады.
Бал хансны дарманнга гоккасы бла гоккасыны тёгерегинде чапыракъларын хайырландырадыла. Ала гоккасы чагъыб тургъан кёзюуде джыйыладыла. Салкъында, таза джерде дженгил кебдирирге тыйыншлыды. Гоккасы бла гокка тёгерегинде чапыракъларындан 20 граммны алыб, 200 миллилитр къайнагъан суугъа атыб, шайча этиб, иссилей уллу шай къашыкъ бла бирни кюнюне 6 кере ичигиз. Къоркъмайын хайырланыгъыз, ючкюл ханс уусузду.


БАУУР ХАНС
(ДЫМЯНКА ШЛЕЙХЕРА)