КъЧР-ни эл мюлк министри Боташланы Анзор бла аны орунбасары Ижаланы Хусей Элистада бардырылгъан къалмукъ малны заводчуларыны Миллет ассоциациясыны 9-чу съездини ишине къошулгъандыла.

(романдан юзюк)

«Диссидент» зоотехник

1975-чи джылны алтотур (март) айында мен Первомайскеде эл мюлк техникумну ветеринар бёлюмюн бошаб чыгъыб, Къасайланы Осман атлы совхозну 2-чи бёлюмюнде ветфельдшер болуб ишлеб башлагъан эдим.

Арттотур (апрель) айда, «Индиш Башында къышлыкълада къойланы гыбыла къырыб барадыла» деген бир къайгъылы хапар келди. «Гыбыла бёрюлеми болгъандыла, къойланы къалай къырлыкъдыла?» деген соруу башымы сагъышха киргизди.

Учкуландан Индиш Башына машокла бла джарма алыб барлыкъ бир джюк мешна табылды да, мешнаны кюбюрюне дарман-дарыларымы да сала, кесим да ары миндим.

БУРДУХ
Чалманны къыйырын бегитир ючюн, чыбыкъдан буруб эшилген тогъай. Хастан эшиклени да аллай бурдухла бла саладыла. Безгини орнуна джюрюген амал. Чырайлы, субай къызгъа: «Бурдух чыбыкълай, ийиле», дейдиле. Бурдух этерге чыбыкъны сыйыртхычын узун ингичгесин излейдиле.

 Хар адамны саулугъу, турмушу эмда башха джумушла бла байламлы джарсыулагъа болушхан, баджаргъан ишлени бардыргъан кърал органла ишлейдиле.
Бусагъатда ол тукъум джарсыуланы тындырыр ючюн, адамгъа не бош затха саналгъан джумуш да къыйын кёрюнюб къалады. Нек дегенде, джылдан джылгъа заман тюрлене баргъанча, къралны закону, джорукълары да тюрлене барадыла. Сёзден, юйдегиде сабий туугъандан башлаб, къарт адамына дери  социал болушлукъ керек болмай къалмайды. Адамла уа ала бла байламлы джумушларын толу баджарыр ючюн, кърал теджеген мадарладан хапарлы болургъа керекдиле. Джорукъну толу билмегенлей, керекли документлени, аны кибик къагъытланы ызларындан джюрюмез ючюн, джумушларын аягъына дери битдирмей, сора ахырында управлениени ишчилерин терслеб, керексиз даула этерге ёч боладыла, таб, социал къуллукъчуланы хыртха уруб да къоядыла.
Алайды да, адамланы джарсыуларын не халда, къаллай болумда баджаргъанларыны, управлениени аллында салыннган борчланы къуллукъчула къалай толтургъанларыны юслеринден Къарачай шахарны Урунуу бла социал ёсюмюню управлениесини тамадасы Байрамукъланы Альфия, Махаметланы Шахарбийни къызы, хапар айтханды.

 ГАППАР
Джара игиге айланыб башласа, аны юсю сотургъа тартыб, къотур болады. Гаппар аллай джараны баш къабугъуду.
Адам юсюн джуумай кёб турса, кири тер къатыш къата, гаппар болады.
Къой, заманында къыркъылмай, джюню юйюгюб, джабагъыгъа айлана, къатса, анга да гаппар къатханды дейдиле.

КЫДЫШКИ-СУУ, река, прав. прит. р. Ч.-Балк. в её верх.; суу «вода».
КУЭК-СУУ, река, прит. р. Б. Лабы; кёк «голубая», «синяя»; суу «вода» (Байрамкулов A.M., 1988).
КЫКЫН-ТУРУУЧУ-БАШЫ, местн. в Балкарии; туруучу «находившийся»; баш «верховье»; Кыкын – и. собств.

 «Къарачай» газетни джууаблы секретары Джазаланы Лидияны «Къарачай» газетни баш редакторуну борчларын толтургъан Ёзденланы Альберт бла этген ушагъын окъуучулагъа теджейбиз.
- 25 джылны ичинде Къарачай-Черкес Республикада болгъан джетишимледен эм онглугъа къайсысын санайса?
- Барыбыз да билгенден, 25 джылны мындан алгъа Къарачай-Черкес Республикада референдум болгъан эди. Ол референдумда республикабызны адамларыны 97 проценти «Россияны къурамында, бир республикада джашаргъа излейбиз» деб чёб атхан эдиле. Мени сартын, эм уллу джетишимге, эм уллу хорламгъа халкъланы бир иннетге келгенлерин, къазауат болмай къалгъанын санайма.
- Эртдеги джырдача  «лишь бы не было войны» деб тургъан да бюгюнлюк кёзден къарагъаннга кёлсюзлюкча кёрюнмеймиди? Сен ангылагъандан, къазауат да этмегенлей, хар миллет да кеси энчи къраллыкъ джюрютюрча мадар джокъму эди?
- Аллай мадарла таурухлада болургъа боллукъдула. Адам улуну ангысы алкъын кийикликден алай узакъгъа кетмегенди. Онглу онгсузланы бойсундура, бир-бирине илиндире, аманнга кете тебрегенлейлерине орча этген кибик эте,.. ма алайды джашауну ёмюрледен бери келген джоругъу. Сёз ючюн, Россияда закон, джорукъ болмай къалыб, хар миллетге «билген намазыгъызны къылыгъыз» деб къойсала, къарачайча, черкесча аз адам санлары болгъан миллетле бир-бирлери бла уруш ачарыкъ эдиле. 1999-чу джылда кёргенибиз анга шагъатлыкъ эте болур. Бир-бирибизни къырыб онгсуз болсакъ, тыш къралладан бир залимле келиб орчагъа кирген кибикле этиб, ол къалгъан-булгъанларыбызны да мыжт этиб, джандет джерлерибизге ие боллукъ эдиле.

КЪАБЫР-КЪУЛАКЪ /КАБЫР-КУЛАК/, балки: 1) на прав. бер. р. Подкумок у села Терезе; 2) в селе Элкъуш; 3) прав. прит. р. Кубани в 11 км к югу от гор. Карачаевска; къабыр «кладбище»; къулакъ «балка».

Абреклик – уклонение от правосудия.
Агъач ат – носилки для переноски покойников на кладбище «деревянная лошадь».
Адеж – лошадь на поводу; исходные формы атдаш, – «шагать в след, сбиваться, двойня, тёзка, напарник».
Атауул – предводитель дружины.