- Подробности
- Просмотров: 1202
Къарачай-Черкесияда «Земский доктор» деген программаны юсю бла врачланы, фельдшерлени абадан тёлюлеринден сынамлы усталаны тири хайырландырыргъа излейдиле.
РФ-ны Президенти Владимир Путин Федерал Джыйылыугъа этген Чакъырыуунда «Земский доктор» деген программагъа къошуллукъ усталаны джылларына къарамай, эркин хайырландырыргъа кереклисин чертгенди. Алай демеклик джыллары 50-ден атлагъанла да чакъырыллыкъдыла ол ишге.
- Бу программагъа бизни республика 2012-чи эмда 2018-чи джыллада къошулгъанды, - деб хапар айтады КъЧР-ни саулукъ сакълау министрини заместители Кипкеланы Тамара. – Ол иш энтда юзюллюк тюлдю. Республиканы врач, фельдшер керекли эллерине быйыл 10 устаны джиберирге деб турабыз. Программада белгиленнген джорукъгъа кёре чакъырыллыкъдыла ала. Джыллары 50-ден атлагъанланы ары къошар ючюн а, Эресейни Саулукъ сакълау министерствосуну ол затны юсюнден программаны джоругъун тюрлендириб, бизге официал документ джиберлигин сакъларыкъбыз. Ишлерик усталаны тизимин хазырлаб, Эресейни Саулукъ сакълау министерствосуна джибергенбиз. Анга разы болуб, къол салсала, башха тыйгъыч джокъду.
- Подробности
- Просмотров: 1243
ЧЮГЮНДЮР (СВЕКЛА ОБЫКНОВЕННАЯ)
Чюгюндюрню бизни джерде юч тюрлюсю бачхалагъа, сабанлагъа салынады. Къызыл чюгюндюр, шекер чюгюндюр, мал чюгюндюр. Къайсысы да экиджыллыкъ битимге саналады. Биринчи джылында джерге тюшген урлугъундан чапыракъла бла татлы, этли тамыр кёгети битеди. Экинчи джылында тамыр кёгети джерге салынса, андан гокка саптагъай ёседи. Аны башында гюллери джоппу болуб, сибирткиликге ушашдыла. Кюз айлада урлугъу бишеди. Чюгюндюр биринчи джыл тамыр кёгет этиб, экинчи джыл тамыр кёгетден урлукъ этгени себебли, экиджыллыкъ ханс ёсюмлюклени бирине саналады. Бу чюгюндюрле бизни джерледе кийик ёсмейдиле. Къызыл чюгюндюрню Эрменде, Иранда, Вавилонда мындан минг джылны алгъа бачхалагъа салыб, тамыр кёгетин дарманнга джюрютгендиле, чапыракъларын ашагъан этгендиле. Тамыр кёгетин араблыла биринчи ашаб башлагъандыла. Аланы табиблери тамырын Индиягъа, Афганистаннга ётдюргендиле, аладан да Румгъа джетгенди. Урумлула чюгюндюрню къаугъаны, тикликни, къайгъыны белгисине санагъандыла бек эртделеде.
- Подробности
- Просмотров: 1000
ЧАПХЫН ХАНС, ИЙИСЛИ ХАНС (ЧАБРЕЦ)
Кёбджыллыкъ, джарым кёкеннге саналгъан, мийиклиги 15-20 сантиметрге джетген ёсюмдю. Чапхын хансны бизни джерледе 15 тюрлюсю барды, бир-биринден айырыб джыяргъа боллукъ тюлдю, асыры ушашдан. Ол себебден дарманнга барысын да бирча хайырландырадыла. Саптагъайы джерге джайылыб ёседи да, джерге тийген джеринден тамырчыкъла битедиле. Саптагъайы асыры къатыдан джарым кёкен дейдиле. Кесинден да кёб бутакъла айырыладыла, къызыл-къонгур бетли, хар бирини баш джитилеринде джуммакъ джыйылыб, къызыл-агъыракъ бетли, ууакъ гоккалары боладыла. Гоккаларыны ортасы бла 5-шер джибек, халычыкълача чыгъыб, къыйырлары да экиге айырылыб, чапыракъчыкълагъа ушайдыла. Чапыракълары джашилдиле, юслеринде гитче чунгурчукълары, тёгереклери бла джити къылчыкълары боладыла. Тамырчыкълары ууакъ ингичгедиле, алай терен да кирмейдиле. Дарманлыкълары да джокъду.
- Подробности
- Просмотров: 1434
Адамны тас этген саулугъун орнуна салыуда медицинада хирургла баш орунну бирин аладыла.
Ала тюрлю-тюрлю ауруулагъа къарайдыла, дарман-дары бла багъадыла, операция этедиле, кече-кюн айырмай, заманларын къызгъанмай кюрешедиле. Мен хапарын айтыргъа излеген Борлакъланы Манафны джашы Мурат аллай докторланы бириди. Ол, баш категориялы врач, джюрек тамырлагъа къарагъан хирургду, флебологду, УЗИ-ни врачыды. Ол бусагъатда адамлагъа уллу заран салгъан варикоз ауруу бла кюрешеди.
Мурат 1981-чи джыл Сары-Тюзде Манафны огъурлу юйдегисинде туугъанды. Былайда орта школну айырмагъа бошагъандан сора, 1998-чи джыл Челябинск шахаргъа барыб, Эресейни кърал медицина академиясына кириб, аны джетишимли окъуб бошаб, «джюрек тамырлагъа къарагъан хирург» деген усталыкъ алгъанды. Ол «Ультразвуковая диагностиканы» да врачыды. Таулу джаш билимин андан ары ёсдюре, аны аспирантурасын да тауусханды. Челябинск область больницада джюрек тамырлагъа къарагъан хирург болуб 2010-чу джылгъа дери ишлегенди. Анда уллу сынамлары болгъан белгили хирургладан юрене, фахмусун, билимин ёсдюре, атын сый бла айтдырыб ишлегенди.
Къарачай-Черкесияда Къан тамырлагъа къарагъан регионал аралыкъ ачылгъанды, ары врачла керекдиле, деб эшитгенинде, туугъан джуртуна ишлерге келеди. Андан бери былайда урунады. Ол бусагъатда республикан больницада варикоз ауруудан бакъгъан, операция этген врачды.
- Подробности
- Просмотров: 1279
ЧЫРМАУУКЪ ХАНС (ВЬЮНОК ПОЛЕВОЙ)
Бизни джерлерибизде бу хансны юч тюрлюсю тюбейди: ингичге чапыракълы чырмауукъ ханс, сабан чырмауукъ ханс, хуна чырмауукъ ханс. Бары да кёбджыллыкъладыла, узунлукълары 30-120 сантиметрге джетеди. Уулу хансды. Тамырлары, артыкъсыз да сабан чырмауукъ хансныкъы бир да кючлюдюле, ёзеклидиле, джерге эки метрге дери киредиле.
- Подробности
- Просмотров: 1081
Бу кюнледе Къарачай-Черкес республикан сабий больницаны анестезиология-реанимация бёлюмю къуралгъанлы 25 джыл болгъан юбилейин белгиледиле.
Къууанч джыйылыугъа бу бёлюмню ишчилеринден сора да, башха медицина къуллукъчула, КъЧР-ни Правительствосуну келечилери, республикада профсоюзланы медицина джаны бла къуллукъчулары, больницаны ол бёлюмюнде ауруб джатхан сабийлени аналары, аталары дагъыда башхала къошулгъан эдиле. Республикан больницаны сабий бёлюмюню баш врачы Лайпанланы Тамара джыйылыуну алгъышлау сёзле бла ачыб, бу бёлюмню тарихини юсюнден хапар айтды.
- Подробности
- Просмотров: 1633
ШКИЛДИ (МОЖЖЕВЕЛЬНИК ПРОДОЛГОВАТЫЙ)
Дайым джашиллей тургъан нарат кёкенди, мийиклиги 1-4 метрди. Алай уллу болмагъан нарат терекге да саналады. Бир-бирде аны мийиклиги 10 метрге джетеди. Шкилди кёкен тёгерек кёб тёнгеклиди, терек тюрлюлери уа бир тёнгеклидиле. Тёнгеклери тюз ёрге ёседиле, кюл бетли къабугъу кысты-кысты джарылыбды, тюб бутакълары энгишге ийилибдиле. Башырагъындагъыла ёрге кёлтюрюлюб, чапыракълары болмайдыла, аланы орнуна нарат, нызы, наз тереклени ийнелерича, ийнелери боладыла.
Ийнеле ючюшер битедиле, джитидиле, эркек урлукълары джоппу гюлледиле, зугулладыла, сарыдыла, кеслери да шкилди ийнелени къоюнларында битедиле. Тиши урлукълары джоппу гюлледиле, ууакъ зугулдула, акъсылдым джашил бетли гагаракладыла.
- Подробности
- Просмотров: 1158
Военнослужащие и сотрудники территориального управления Росгвардии в очередной раз безвозмездно сдали кровь на нужды медицинских учреждений.
После предварительного медицинского обследования и проведения специального анализа росгвардейцы пополнили банк донорской крови. Мобильная станция переливания крови по государственной программе развития добровольного донорства развернулась прямо на территории Управления Росгвардии по Карачаево-Черкесской Республики.
- Подробности
- Просмотров: 1054
ЭБЗЕ КЪОЗУ КЪУЛАКЪ
(ЩАВЕЛЬ ВОРОБЬИНЫЙ, КИСЛИЦА КАВКАЗСКАЯ)
Кёбджыллыкъ, къалын баш бутакълы, мийиклиги 20-40 сантиметрге джетген хансды. Тамыры джыджымгъа ушашды, кёб бутакълыды. Тюб тамырындан бир неда талай саптагъай ёседи. Ала тюздюле, тюбюнден башлаб, бутакъла ёседиле, саптагъай да, бутакъла да ызлыдыла, гоккалары баш джанларында сибирткилечадыла. Джайны узунуна чагъыб турады, урлугъу джылтырауукъ ючкюл мор бетлиди. Эбзе къозу къулакъ джол джанлада, ауушлада, майданлада, сыртлада, нарат чегетледе ёседи.
Бу ханс дарманлыкъгъа эркин джюрютюлмейди. Кёбюсюне эбзе къозу къулакъ сиелмегеннге, тиширыуланы хайызлары мардасыз болса, ичи ётгеннге бередиле.
