Джыйма то же, что джыйылма карач. редко 1) сборник 2) собрание сочинений.
Джыйны зародыш (животных и человека).
Джыйы запах; ~ы сезерге учуять (почувствовать) запах чего.
Джыйы барс зоол. циветта, виверка.
Джыйыларгъа 1) нюхать, обонять что  чувствовать запах 2) идти по запаху, идти по следу (о  собаке).
Джыйы таш осмий.
Джылак джюзюм бот. переступень.
Джыланбаш миф. Змей, Змей-Горыныч.
Джыланбаш макъа зоол. остромордая лягушка.
Джылан джыл год змеи.
Джыланкёнчек зоол. прудовик, улитка.
Джылан от бот. материнка.
Джылан сют бот. малочай.
Джылан таш серпентин.
Джылан тил чапыракъ бот. узколистный подорожник.
Джылан чабакъ зоол. угорь.
Джылан эмизик бот. клевер ползучий.
Джылгъын бот. тамариск.
Джылкъы къулакъ бот. конский щавель.
Джылкъычы къуш зоол. лунь полевой.
Джыллыкъ турма бот. редька.
Джылмы срубленные, мелкие сучья, ветви (хвойных деревьев, кустарников); хворост.
Джылы-Суу 1. букв. тёплая вода; джылы теплая + суу вода 2.название местности в Балкарии («теплая вода» в значении «термальные воды»).
Джылытхыч редко грелка.

Дунияны башында эм эски санатха тепсеу  саналады, деучендиле. Нек дегенде, «сабий, анасыны хатхусунда сагъатында да, аякъларын къымылдатыб, «тепсеб башлаучанды», деб чам этиучендиле уста тепсеучюле. Къарачай-малкъар халкъны да тепсеулери кёб болгъандыла. Аладан бири «Тепена» («От джагъасы тейри») бурун заманлада къарачайлыла бла малкъарлыланы эм бек сюйген тепсеулери болгъанды. Аны талай тюрлюсю барды.
Бюгюн биз, ол тепсеуню эм белгили эки тюрлюсюн Къудайланы Мухтарны «Древние танцы балкарцев и карачаевцев» деген китабындан алыб, джарашдырыб, газет окъуучуларыбызгъа теджейбиз.
 
  Байчораланы Алина.
                                    __________________________________________________________________________
 
Ишни кёзюуюн кёргюзген «Тепена». Бу тепсеуню асламысына таулула юй ишлеген кёзюуню кёргюзюб тепсегендиле. Сау элни джамагъаты, джыйылыб, джууукъ-тенг деб къарамай, юйню алай ишлегендиле. Мамматлыкъгъа келгенле болушлукъгъа деб аш-суу, иш керекле алыб келгендиле. Юй салыргъа сайлагъан джерлерини юсю бла джангы юйюрню малы, къанатлысы кёб болур ючюн, тууар, ууакъ аякълы малланы, къанатлыланы сюргендиле. Эркишиле малланы сюргендиле, тиширыула - къанатлыланы. Юйдеги мелхумлукъда, байлыкъда джашар ючюн, джерни юсю бла бир кесек будай, арпа, къудору, сохан, сарысмакъ, къоз ётдюргендиле. «Тепена» тепсеуде аны къолларына агъачдан кесилген юй хайуанла бла къанатлыланы суратларын алыб кёргюзгендиле тепсегенле.

Джортмуш карач. спешка, беготня.
Джортум бросок рысью.
Джортуу и.д.к. джортаргъа 1) рысь ж. бег рысью 2) перен. спешка, суета.
Джортууул ист. набег (с целью угона  скота, людей).
Джорукъ (-гъу) 1) определение, формулировка; айтымны ~у грам. определение предложения 2) норма, канон, образец, правило; кесинги джюрютюуню ~лары правила поведения; юйлениу ~ институт брака 3) поведение; ~ ун сакълагъан къыз девушка хорошего поведения; ~ну билмеген нетактичный, невоспитанный; тюз сёлешиуню ~лары правила орфоэпии, законы  правильного  произношения 4) способ, метод; этилген ~у способ приготовления (чего-л.); шекер этиуню ~лары технология производства сахара 5) дисциплина; партия ~ партийная дисциплина; ~ устав дисциплинарный устав 6) уклад, порядки; закон; социалист ~ социалистический уклад; кърал ~ государственный закон; ~гъа салыу (или джыйыу) упорядочение, приведение, в порядок; систематизация; ~ну бузуу дезорганизация; ~ джокълукъ беспорядочность 7) нравы, обычаи; мораль; коммунист ~ коммунистическая мораль; ~гъа сыйыныргъа придерживаться обычая; ~дача как положено, как водится.

 Сюйюнчланы Алимни джашы Азамат миллетни тин байлыгъына юлюш къошхан белгили адамларыбызны бириди.
Ол 1923-чю джыл Джёгетейде туугъанды. Алайда орта школну бошагъанлай, къазауатха кетеди. Фашистле бла сермешлени биринде джаралы болуб къайтады. Кёчгюнчюлюкню заманында Къазахстанны Чимкент шахарында устаз институтда билим алады. Анда школлада орус тил бла литературадан дерс бериб турады. Джуртубузгъа къайтхандан сора да ол огъур ишни бардырады. Аны бла бирге Нальчикде Къабарты-Малкъар кърал университетни, артда аны аспиратурасын да заочно бошайды. Школну директору, халкъ окъууну Къарачай район бёлюмюню тамадасы, институтда устаз болуб да ишлейди. Къайда да кесини къуллугъун джетишимли тындырыб турады.
Азаматны литературагъа сюймеклиги Джёгетейде орта школну ахыр классларында белгили бола тебрейди. Къазауатда, кёчгюнчюлюкде да джазгъанын къурутмайды. Алай болса да, миллетибиз сюйген тауларына къайтхандан сора ачыкъланады фахмусу. Эки-юч джылны ичинде къарачай джазыучуланы беш-алты китаблары басмаланнган эдиле. Аланы бири Сюйюнч улуну «Къобанны мынчакълары» деген назму китабы эди. Анга окъуучула джылы тюбейдиле. Ызы бла поэзия, проза китаблары къарачайча, орусча да чыгъыб тебрейдиле. Барын да тергесек джыйырмадан атлайдыла. Аланы арасында «Адамлыкъ», «Илкер», «Джангкъылыч», «Там, где мчался конь богатыря», «Белая лебедь на синей волне», «Двойной узел» дагъыда башхала бардыла. Къарачай юйдегиледе аланы экиси-ючюсю болмагъан джокъду, бир къауум чыгъармалары школлада окъуу китаблагъа да къошулгъандыла. Башха тиллеге кёчюрюлген назмулары, проза чыгъармалары да аз тюлдюле.

Джулдуз гюлю бот. канна.
Джулдуз чыгъана бот. якорцы ползучие.
Джулдуруу 1) заглаживание, искупление (вины и т.п.) 2) выкуп.
Джулкъуч карач. рвач, хапуга м., ж.
Джулуу 1. а) искупление, заглаживание (напр. вины); б) (тж. баш ~) ист. выкуп (крепостного) 2) ист. выкуп, окупать, плата (за крепостного); баш ~ выкуп (за себя); джесирден ~ бериб алыргъа вызволить из плена, уплатив выкуп.
Джумарыкъ тауукъ зоол. улар.
Джумлау юр. конфисковать, изъять.
Джумору 1. карач. лучшая [для пастьбы скота] трава. 2. клевер греческий.
Джумору ханс бот. пожитник сенной.

Багъалы окъуучула!
Ана тилибизни байлыгъына  тилни не уста билген адам да сейирсиниб бошаялмазчады. Къуру башыбызгъа кийген кийимлени тюрлю-тюрлюлерини атлары биз билгенден 170-ден атлайдыла. Бу сейир излем ишибизде, кесибиз джыйгъанны тышында да, къарачай-малкъар халкъыбызны фахмулу джашы Къудайланы Мухтарны  2012-чи джыл Нальчикде чыкъгъан  «КУЛЬТУРНОЕ НАСЛЕДИЕ БАЛКАРЦЕВ И КАРАЧАЕВЦЕВ» деген китабы бла да хайырланнганбыз. Башыбызгъа кийген кийимлени башха тюрлюлерин билген болуб, «Къарачай» газетни редакциясына джазыб джиберсе, сюйюб басмаларыкъбыз, авторгъа да джюрек разылыгъыбызны билдирликбиз.

БАШЛЫКЪЛА

Башлыкъ –  башлык, наголовник.
Аба башлыкъбашлык-накидка.
Акъ башлыкъ – парадный башлык.
Белилик башлыкъ – башлык, надеваемый, как кушак с бешметом или рубашкой.
Боюнлукъ башлыкъ – башлык, надеваемый, как шарф.
Бота башлыкъ – башлык из верблюжьей шерсти.
Герхана башлыкъ – башлык из парчи и шерстяной ткани.

Джууак (-гъы) копыто у парнокопытных; гыбышы ~ внутренний слой копыта; ~ ауруу вет. некробациллёз.
Джууаббер справочник, энциклопедия.
Джууаш покорный, кроткий, смирный, тихий, безответный.
Джуусан бот. полынь.
Джуслан зоол. пантера.

Джуба форма одежды мусульманских религиозных деятелей.
Джубанч 1) отрада, утешение 2) игрушка; забава, развлечение.
Джубаныргъа 1) перекусить; полакомиться чем, съест что 2) забавляться, развлекаться.
Джубу балк. 1) пушистый, покрытый лёгкой, очень мягкой шерстью, волосами 2) мохнатый.
Джубуран зоол. суслик. 
Джугар балк. лопата.
Джугору карач. то же, что джугуру, то же, что нартюх 1) кукуруза 2) мука самого мелкого помола (падающая рядом с жерновами).

  Москвада Россияны халкъларыны Сабий адабият антологиясы орус эмда миллет тилледе энчи китаб болуб чыкъгъанды. Россияны халкъларыны Сабий адабият антологиясы кърал программаны дараджасында басмаланнганды.

Январны 25-де Байрамукъланы Халимат атлы республикан библиотекада Россияны халкъларыны Сабий адабият антологиясыны презентациясы болгъанды. Анга КъЧР-ни миллет ишлерини, кёбчюлюк коммуникацияла бла басманы юсюнден министрини заместители Хубийланы Ислам, республикан газетлени редакторлары бла журналистлери, республиканы джазыучулары бла поэтлери, телерадиокомпанияланы келечилери, депутатла, кърал, закон чыгъаргъан властланы органларыны келечилери, шахарла бла эллени ана тилден устазлары, алимле, творчество интеллигенция къошулгъандыла.
Къууанч джыйылыуну библиотеканы директору Хапчаланы Салых ачды.
- Байрамукъланы Халимат атлы республикан кърал миллет библиотеканы иги адетлерини бири Джангы джылгъа библиотеканы фондларында сакъланнган миллет, краевед китабланы баямлауду.
Бюгюн биз «Башха культурала – бир тин байлыкъ» деген аты бла Къарачай-Черкес Республиканы халкъларыны Литература бла искусстволарныны кюнлерин ачабыз.