Миллетибиз къыркъар айны бичен ишлеуню кёзюую деб да белгилейдиле. Къарачайда чалкъыгъа чыкъгъандан сора да бек кёб болгъанды кюзню заманында ишлери. Аны бла миллетде «Кюзге къайгъысыз адам кимге да асыусуз адамды», дейдиле. Кюзде къарт, джаш, эркиши, тиширыуда уруннгандыла. Ёзен ишледен сора, таулу анала, джигер къызла будай, арпа, зынтхы орургъа чыкъгъандыла.

Къытай (Къытай Халкъ Республика)

1949-чу джыл октябрь айны 1-де къуралгъанды. Бюгюнлюкде  Къытайны джери 9 598 962 квадрат километрди. 2019-чу джыл санау бла 1 404 328 611 адам джашайды.
Тарихине къарасакъ а, (-) 2353-чю джыл Яо патчахлыкъ этген джылдан бери санасакъ, Къытай кърал болгъанлы 4372 джыл болады.
Къытайны тарихи европачыла бла хазна къатышмагъанлай, кесича, барыб тургъанды. Монголлуладан, японлуладан эмда башхаладан къытайлыла кёб азаб чекгендиле. Алай болса да, къытайлыла сабырлыкълары бла, келген джауну да кеслерини ичлеринде эритиб, къытайлы этиб баргъандыла. Бюгюнлюкде Къытай дунияда эм онглу къралланы бирине саналады. Алай а Къытайны да бардыла къарыусуз джерлери.


Кёб джашагъанла, кёбню кёргенле, сынагъанла джашауларыны юсюнден хапар айтыргъа ёч тюлдюле. Ишексиз, акъыллылыкъ деб анга айтыла болур.

Эртуланы Ахмат да, 90 джылгъа келген къарт, кесини юсюнден хапар айтыргъа уллу излемеди. «Да, не айтырыкъма, урунуу китабчыгъымда джазылыбды не да», - деди, ёмюрю ишлеб келгенин черте. Болса да, бир кесекден, мен да, юйдегиси да тилеб, бир кесек хапар айтдырдыкъ.

Элсюерланы Магометни джашы Кёккёз 1919-чу джыл Черек районну Огъары Малкъар элинде туугъанды. 1940-чы джыл къыркъар (август) айны 15-де къуллукъ борчун берирге чакъырылыб, Къызыл Аскерни тизимине тюшгенди. Ол, 22 джылы толгъан джаш болуб, Уллу Ата джурт къазауатны биринчи кюнлеринде огъуна урушлагъа къошулгъанды.

Кёккёз 1941-чи джыл элия (июль) айдан башлаб Къыбыла-Кюнбатыш фронтда гитлерчи зулмучулагъа къаршчы туруб сермешгенди. Ётгюр джюреги болгъан таулу джаш джау бла хатерсиз урушлада кесин талай кере батырча танытханды.

  Быйыл къыркъар (август) айны 1-де тарих илмуланы доктору, профессор Валентина Павловна Невская туугъанлы 100 джыл толду.

Ставрополда кърал университетни махтаулу профессору, КъЧР-ни махтаулу илму къуллукъчусу Валентина Павловна Урунууну Къызыл Байрагъыны ордени бла, «За трудовую доблесть», «За доблестный труд», «За долголетний добросовестный труд», «Урунууну ветераны» медалла бла, «СССР-ни окъуууну айырмасы» деген белги бла саугъаланнганды. Ол Кембриджде халкъла арасы  аралыкъны бегими бла «Джылны Тиширыуу» деген  атха эки кере тыйыншлы болгъан эмда «Медаль века» саугъаны алгъан алимди.