Бир кече, Джагъанас элде уллу юйдегиси бла джашагъан чегет мюлкню тамадасы, бёлек заманны советге да башчылыкъ этиб тургъан Аджиланы Шерметни джашы Джюсюбню къабакъ эшиклери къагъылды. Немецле бу джерлени алгъанлы талай кюн бола эди. Кече арасында келген ким болду экен деб, къайгъы эте чыкъды. Эм алгъа эки атха кёзю илинди. Андан сора таныды Бирюков Гавриил Фёдорович бла джашы Иванны.
Ала Некрасов хуторда (бусагъатдагъы Знаменка эл) джашай эдиле. Темирчи Гавриил Фёдорович Джюсюбден иги огъуна тамада болса да, эртдеден бери тенглик джюрюте, бир-бирлерин джокълагъанлай тура эдиле. Къуру Джюсюб болуб да къалмай, ол ийгенди деб барыб, элчиледен кёбле атларына налла урдуруб келе эдиле. Эт джууукълача къучакъ-ийнакъ бола, юйге кирдиле. Аджи улуну бийчеси  Байдымат да уяннган эди да, была олтургъан уллу бёлмеге атлаб, саламлашыб, къонакълагъа тепси къураргъа ызына чыкъды.

 Россияны Илмула академиясыны астрофизика обсерваториясыны оптика телескопуну джангы кюзгюсюн Къарачай-Черкесиягъа келтирдиле.
Энди аны кючю бла астрофизика тинтиу эмда джулдузладан хапар билиу ишлени  эм мийик дараджада тындырыргъа боллукъду.
Кюзгю аман кёргюзюб башлагъанында, телескопну кюзгюсюн джангыртыр иннет бла Лыткаринский заводха ашыргъан эдиле. Аны анда кемликлерин тюзетиб, ариу джарашдырыб ызына къайтаргъандыла.
- Бек къууандыкъ кюзгюню келтиргенлерине. Аны майны ал сюреминде телескопха саллыкъбыз. Бусагъатда апрелни 30-на дери биз тинтиу ишле бла кюреширикбиз.

XVIII-чи ёмюрде джашагъан ингилиз драматург Генри Филдинг: «Счастлив тот, кто считает себя счастливым», – дегенди. Ол алай айтса да, насыбны тамам да не, къаллай зат болгъанын, аны ачхычыны къайдагъысын бир адам да биле болмаз. Нек дегенде уа, насыблы адамла кёбюсюне кеслерини насыблы болгъанларын иги эсгералмайдыла.
XVIII-чи ёмюрде джашагъан француз философ, джазыучу Клод Адриан Гельвеций да: «Кто сам считает  себя несчастным, тот становится несчастным», – дегенди.  Насыбсыз адамла уа, кеслери айтыугъа кёре, насыбсызлыкъны не болгъанын, кеслери не ючюн, къалай, къачан насыбсыз болгъанларын бек кескин «биледиле».  Алай эсе, ол «насыбсызбыз» дегенлени халилерине, кеслерин джюрютгенлерине, сёлешгенлерине эс бёлюб къарасакъ, тынгыласакъ, бир ишексиз, ма быллай затланы эсгерирге боллукъбуз:
- Насыбсыз адамланы кёбюсю насыбсыз болгъанлары ючюн джашауну, джазыуну, заманны, адамланы терслейдиле. Ёлюб къалгъанлыкъгъа кеслерине тюкню къарасыча бир терсликни къондурлукъ тюлдюле.
- Насыбсыз адамла «ол бир юй бийчем бир аман  эди, энди бир иги тиширыугъа тюбей эсем…», «бир иги иш таба эсем, айлыгъым да иги бола эсе…», «бир иги иш джёнгер таба эсем…» дегенча кёзбау умутланы эте, ол излеген затларын табар ючюн а, алларына бир атлам да этмегенлей олтура бередиле. Башхача айтханда, ол затланы кеси тюл, ким эсе да биреулен анга табыб берликча алай умут этиб турады. Ол кеси кесин алдай, ол сакълау бла сау джашауун ётдюрюб къояргъа боллукъду. Къысхасыча айтыргъа, келлик замандан умут этиб, бюгюн кеси этерге керекли ишин, аз-кёб болса да, къарыууна кёре этиб башламагъан адам, насыбсызланы бириди.

 Исправнада чегетчи, фермер Долаланы Мунирни джашы Магометни бир танышларыбыз махтаргъа къалдыла да, анга тюберге бардыкъ. Тюкенден чыгъыб келген аммагъа къайда джашагъанын сордукъ. «Бизни Магометге айта эсегиз, ма ол мекямда турады юйдегиси бла, - деб кёргюзе, – кесин да озгъан сайлаулада эл Советге депутат этгенбиз», - деди. Аны билмей эдик, ийнаныб къалалмадыкъ. Джашагъан джерине джууукълаша, къабакъ эшигинде машинасындан тюшген, джылы келген киши бла сёлешдик. Ол да аммача айтды. «Къолундан келген бла кёблеге болушады, джарайды, биз анга бек разыбыз», - деб къошду. Магомет бла тюбешдик. Саламлашыб бошагъанлай:

- Къазакъла джашагъан элде къарачайлыладан депутат болгъанды, деб эшитмегенбиз. Сен биринчисе. Къалай сайладыла? – деб сордукъ
- Кесим да билмейме, кандидатланы тизимине къошхандан сора айтдыла. Сау болсунла, элни сайлаучулары бары да, тыйыншлы кёрюб, чёб атхан эдиле.   Къазакъ, орус, къарачай деб ол сёз джюрюмейди мында. Таулула 8-9 юйдеги болабыз. Мен былайгъа кёчгенли да джети джыл. Ол заманны ичинде бизге къынгыр къарагъан кёрмегенме. Бек татлы, бек шох джашайбыз. Къобу Башында 1977-чи джыл туугъанма. Атам, анам энтда анда джашайдыла.

 Совет къралны, Россияны, къарачай миллетни атларын уллу сый бла айтдыргъан уланлары кёбдюле. Аланы бириди бизни джердешибиз, таллыкъчы Чекунланы Тохтамишни джашы Ачахмат да.
Ол 1952-чи джылда Орта Азияда туугъанды, уллу юйюрде (юч къарнаш бла юч эгечни) эм абаданы болуб ёсгенди. «Уллу чоюнда бишген эт чий къалмаз» дегенлей, ол уллу берекетли юйюрде хар не ауур джумушну да толу баджара, атасы бла анасына билек бола, гитчелерине да тенглик эте, алай ёсгенди. Къарачайлыла Орта Азияны джеринден ызларына, Кавказгъа, къайтханларында, анга 5 джыл болгъан эди. Сабийлигинден огъуна билимге тырмашханды. Ачахмат Черкесскеде 1-чи номерли интернатда окъугъанды. Ол интернат кесини заманында билим бериуде областда атын айтдыргъан эм иги учреждениелени бирине саналгъанды. Анда Ачахмат айырмагъа окъугъанды. Интернатны 1969-чу джыл тамамлагъандан сора, арадан кёб заман да озгъунчу аскерге борчун берирге кетеди. Анда да Ачахмат кесин айырма аскерчича танытады. 19 джыл толгъанлай, аны партияны члени этиб аладыла. Ма андан сора башланады Чекун улуну, уллу политиканы босагъасындан кириб, эшиклерин ачыб, къралны тыш политикасын таныб башлагъаны.