Совет властны заманында 7 джылы толмагъан сабийни школгъа алмаучан эдиле. Озгъан ёмюрню 60-чы –70-чи джылларында школгъа джюрюб башлагъынчы харифлени таныгъан, окъуй билген сабий да бек аз болуучан эди. Бюгюнлюкде сабийле бек гитчеликден телевизоргъа, Интернетге къараб, акъыллы болмагъан эселе да, бизни тёлюден эсе билимли болгъанларына сёз да джокъду. Ата-анала сабийлерини сёлешгенлерине, къара таныгъанларына къууаныб, «ары школну дженгилирек бошар эди…» деген оюм бла, керекли джерге нохта баучукъ да этиб,  6-джыллыкъ сабийлерин 1-чи классха джибериучендиле. Алай этгенлерин тюзмю этедиле, терсми этедиле?
«Асыры джашлай
къартлыкъгъа джетме,
Къартлыкъда джашлыкъ къылыкъла этме», – дегендиле буруннгула. Бу эки тизгинден «Асыры джашлай къартлыкъгъа джетме» деген сёзлени нек айтылгъанларын билир ючюн, «Феномен Сидиса» (Сидис акъылман сабийни тукъумуду) деген айтыуну осмакълаб кёрейик.

 «Майское» элчи-фермер мюлкге башчылыкъ Эбзеланы Ханапийни джашы Руслан этеди. Аны биргесине къарнашлары Халис, Борис, Магомет ишлейдиле. Джазгъы сабан ишле джер сюрюу, урлукъ атыу эртде тамамланнгандыла. Бюгюнлюкде ёсюмле кёлтюрюлгендиле. Бу элчи-фермер мюлк мюрзеулюк нартюх, будай, чёблеу ёсдюреди. Бюгюнлюкде ёсюмлени болумлары къалайды? Уллу битим алырча не мадарла этедиле элчи фермер мюлкню механизаторлары? Бу сорууланы «Къарачайны» корреспонденти Къобанланы Махмут Эбзеланы Русланнга бергенди.
- «Родник» совхоз чачылгъанында, мен элчи-фермер мюлк къураргъа керек болдум 2004-чю джыл. 500 гектар джер алдым. «Майское» элчи-фермер мюлк дедим атына. Майское элге атам-анам эртде кёчюб келген эдиле Гитче Къарачай районну Первомайское элинден. Мен мында 1969-чу джыл туугъанма. Юйде биз эки къыз бла беш джаш барбыз. Ёсюб-ёсюб джетген, окъугъан да эте, «Родник» совхозда ишлеб тургъанды. Мен да кесими урунуу джолуму эртде башлагъанма. Сабийликден джерчилик санагъатны бек сюе эдим да, эм ахырында кесими джашаууму аны бла байладым.
- 500 гектар сабаныбыз барды, дейсе. Къайсы эл мюлк культураланы ёсдюресе анда?
- Майское элни джерлери иги джерледиле. Алада ёсмеген эл мюлк культура джокъду. Минерал ашау бермесенг, тюзю, кесинг излегенча уллу битим алаллыкъ тюлсе, ёзге къуру къоярыкъ да тюлдюле сабанла. Мюрзеулюк, силослукъ нартюх, чёблеу, будай, чюгюндюр, арпа иги ёседиле. Джер сюрюу, урлукъ атыу ишлени заманында бардырмай, бир-эки ыйыкъгъа кечиксенг, уллу битимден къол джуу да къой.

Мындан алда Къобан районну Знаменка элини «Светлячок» деген сабий садында къууанч джыйылыу болгъан эди.  

Ары келгенлени арасында Къарачай-Черкесияны Халкъ Джыйылыуну (Парламентини) депутаты Лайпанланы Муратбийни джашы Умар, элни къартларыны советини тамадасы Бостанланы Муссаны джашы Азрет-Алий, членлери Шидакъланы Батдалны джашы Ибрагим, Джуккаланы Исхакъны джашы Джаббай, Николаевка элни сыйлы къартларыны бири Биджиланы Оштурну джашы Мухаммад, эл Советни депутатларындан Гочияланы Робертни джашы Мурат, элни администрациясыны башчысы Лайпанланы Юсюпню джашы Азрет бар эдиле.

Гогуйланы Азнаурну къызы Соня Къарачай районну маданият бёлюмюню тамадасы болуб кёб джылланы ишлегенди. Аны бла бирге район газетни да къолгъа алыб, анда джамагъатны джашауун кёргюзгенди, халкъны тарихини, ашхы адетлерини, адебни, намысны юслеринден терен магъаналы материалла джазгъанды.
Районну къайсы элине барсанг да, адамла аны, коллективини юслеринден бюсюреу сёзле айтадыла.
Соня джыл сайын да уллу, магъаналы конкурсла, ишле бардыргъанлай тургъанды. Халкъ маданиятны сакъларгъа, айнытыргъа, тинтерге, джаяргъа, миллет хореографиягъа, миллет музыкагъа джоралаб кёб иш бардыргъанды.  

 Къаракетланы Джаммолатны джашы Ислам Къарачай бла Малкъарда эм алгъа  геолог усталыкъны алгъан джашланы бириди.
Ол 1902-чи джыл Огъары Тебердиде туугъанды. Эл школну бошаб, бёлек джылны урунуб, Баталпашинскеге кетеди. Анда Къарачай-Черкес область совпартшколгъа киреди. Алайда билим алгъанындан сора, 1925-чи джыл Ростов шахарда Шимал Кавказ край комвузгъа джарашады. Ызы бла ол шахарда рабфакда да окъуйду. Была ючюсю да гуманитар джаны бла билим берген заведениеле эдиле. Ислам башха илмугъа джюреги тартханын ангылайды да, 1931-чи джыл Москвада С. Орджоникидзе атлы геология-тинтиу институтха киреди.