Алимлени илму ишлеринде эмда фольклорда айтылгъаннга кёре, доммайла нартланы заманларындан огъуна Минги Тауну этегинде джайылыб джашагъандыла. Анга толу шагъатлыкъ этеди къарачай нарт эпосда «Доммай ууда» деген джыр. Нарт бабаларыбыз доммайлагъа уугъа барырны аллы бла, тепсеген, джырлагъан да этгендиле.

Доммай ууда

Усхуртукъ элден чыгъыб барабыз,
Ойра-рирара, ой!
Нарт Ёрюзмекни алгъа салгъанбыз,
Ойра-рирара, ой!
Анда ёхтемлик барыбыздады,
Ойра-рирара, ой!
Аны джюреги къаныбыздады.
Ойра-рирара, ой!
Къарлы таулагъа биз джетерикбиз,
Ойра-рирара, ой!
Доммайла къырыб биз келтирликбиз.
Ойра-рирара, ой!..

 Суу бёрекле


Суу бёрекле 400 грамм ундан, 1 гаккыдан, 100 миллилитр суудан, 400 грамм таза къой этден, 200 грамм сохандан этиледиле. Тузну, пурчну адам кеси сюйгенича къошады.
Сохан бла бирге тартылгъан къой этге туз, шибижи къошулады. Аны иги къатышдыргъандан сора къалынлыгъы 1,5-2 миллиметр  болгъан тылы джазылады. Аны стакан бла неда башха зат бла тёгерек-тёгерек кесиб, алагъа гитче къашыкъчыкъ бла биришер фарш салынады. Тылыны тёгереклерин бир-бирине джабышдырыб тузлуракъ сууда биширирге керекди.
Тепсиге сютбашы бла неда сары джау бла бериледи.
Бурун заманда къарачайлыла суу бёреклени уллула этиб, сууну тылпыуунда (парында) биширгендиле. Уллу къазаннга суу къуюб, ичине иш этиб этилген тёгерек чалдыш (решётка) агъачны салгъандыла. Суу къайнагъандан сора аны юсюне суу бёреклени тизиб, чоюнну башын джабыб, аны тылпыуунда биширгендиле.