Джер юсюню джамагъаты спортну кёб тюрлюсю бла кюрешиб, санларын чыныкъдыра, кюч-къарыу ала джашайды. Адамланы бир къаууму къарыулу, саулукълу болур ючюн этеди алай. Бирси къаууму да саулукъ излей, докторла буюргъан джорукъда кюрешеди спорт бла (физкультура халда). Алай а спортну хар тюрлюсю да бирча иги боламыды да адамлагъа. Аланы ичинде айырылыб, керти да саулукъгъа хайырлы тюрлюлери да бардыла. Сууда джюзюу, аякъ машинада айланыу, аэробика эмда теннис дегенча спорт оюнла адамлагъа бек джарагъан, саулукъну къайтарыргъа, бегитирге амалсыз керекли къауумну тизиминдедиле, - деб джазылады British of Sports Medicine деген газетде басмаланнган статьяда. «Биз бардыргъан сынау ишледен белгили болгъандан, сиз къаллай бир заманны неда ненча кере спорт бла кюрешгенигизден эсе, къаллай тюрлюсюн сайлаб кюрешгенигизге кёре боллукъду аны хайыры, - деб келеди кёлюбюзге. - Коллегаларыбызны быллай оюмлары, сынау ишлери кёргюзгенден, спортну адамла кюрешген къайсы бир тюрлюсю да, хар кимни саулугъуна бирер тюрлю джарайды», - дейди Австралияны Сидней шахарында университетни къуллукъчусу Эммануэль Стаматакис.

Къарачай халкъны сюргюнден джуртуна къайтханыны 60-джыллыгъына аталыб Пятигорскеде ат чабышыула болгъандыла. Къарачай-Черкесиядан жокей Гусейинланы Тимур анда баш ёчню алгъанды.
Бу уллу эришиулеге Шимал Кавказны регионларыны келечилери кеслерини атлары бла къошулгъандыла. Къарачай-Черкесияда туугъан тогъуз ючджыллыкъ таза къанлы ат да болгъанды аланы тизгинлеринде. 2000 метрге чарсха бардырыуда «Самурай Экинчи» деген аты бла сынамлы жокей, Тимур, алгъа чыгъыб, джердешлерин къууандыргъанды.

Ачабайланы Темирлан бизни республикада белгили спортчуланы бириди. Ол миллет тутушдан Россия Федерацияны чемпионуду. Озгъан джыл кёчгюнчю миллетлени экинчи Бютеудуния оюнлары Къыргъызстанда болгъан эдиле да, Ачабай улу бизни къралны джыйым командасыны къурамына кириб, ол оюнлагъа къошулгъан эди. Бу оюнлагъа уа 64 къралны командалары къошулгъан эдиле. Спортчула спортну 28 тюрлюсюнден эришген эдиле.  Абачай улу, бу оюнлада, кесини ауурлугъуна кёре кёб гёджеб бла тутушуб, кюмюш медалгъа ие болуб къайтхан эди. Аны тренерле Байчораланы Азамат бла Джашаккуланы Борис юретгендиле тутушургъа.

 

 

Къарачай-Черкесияны 25-джыллыгъына аталыб ётген солуу кюнледе джюзюуден «Весёлые старты» деген эришиуле болгъандыла.
Алагъа къараргъа «Джашил айрымканда» «Юность» бассейннге кёб адам джыйылгъан эди. Эришиулени къууанч халда ача, КъЧР-ни физкультура бла спорт министрини заместители Тенц Дмитрий джаш спортчулагъа уллу хорламла теджегенди.

Миллетибизде бурун заманлада, артхаракълада да уллу кючлери бла атларын айтдырыб тургъанла кёб болгъандыла. Аланы бирлери, миниб айланнган атларын кёлтюрюб, узакъ элталгъандыла. Экинчилери, балчыкъгъа батхан ёгюз арбаланы тебериб, тартыб чыгъаргъандыла. Ючюнчюлери, тырнаугъа джегилиб, бачхаларына кеслери тырнау тартхандыла.

Аллай джигит таулуланы бири Лийланы Ибрагимни джашы Хаджи-Бекгарны пелиуан кючю болгъанды. Уллу эришиуледе, кючлю сермешледе кючюн танытханлай тургъанды. Ол 1925-чи джыл Къарачайны эски эллерини биринде, Къарт-Джуртда, Ибрагимни урунууну сюйген юйдегисинде туугъанды. Гитче заманында огъуна ол, кючю бла байламлы тюрлю-тюрлю оюнла кёргюзе, адамланы сейирсиндиргенди. Тюзлюк тутхан адам кёчгюнчюлюкню заманында ахлуларын джакълагъанды, бир къарачайлыгъа да тик къаратмагъанды. Кеси ауур адам болса да, чабыб тебреселе, таугъа чыгъыб башласала да, аны ызындан бек аз адам джеталгъанды. Огъурлу, рахат джаш къолундан келгенича, башхалагъа болушханлай тургъанды. Азиядан къайтхандан сора Къарачай шахарда заводда сют ташыучу машинаны джюрютгенди. Эки сабийни ёсдюргенди. Къызы Къарачай шахарда сабий врачды. Джашы Джатдай Къарачай районну администрациясыны къурау бёлюмюню тамадасы болуб ишлеб тургъанды. Бусагъатда тыйыншлы солуудады.