Къачан да болуучусуча, быйыл да каникулланы кёзюуюнде сабийлени солууларына эс бёлюннгенди. Республиканы школларыны сан биринден къалгъанында лагерле ачылгъандыла. Къуру Гитче Къарачай районда ала сегиз бардыла. Анда халкъ окъуу бёлюмню тамадасы Тамбийланы Умар билдиргенден, алагъа джюрюген сохталаны не джаны бла да излемлерин баджарыргъа 1323000 сом джоюм этилликди. Аны джартысы республикадан келгенди, джартысын да район кеси бергенди.
Биз Гитче Къарачай районну Ючкекенде 7-чи номерли орта школунда ол иш къалай къуралгъанына къарадыкъ.
Кенг арбаз ариу джарашыб эди. Тартыула, джырла джарыкъ эшитиле эдиле. Сохтала, къауум-къауум болуб, тюрлю-тюрлю спорт эришиуледе бир-бирлерин хорларгъа кюреше эдиле.  Алагъа да бир кесек къараб, лагерни тамадасы Тамбийланы Альмирагъа хапар сордукъ.

Римма Мухабовна Аброкованы къыз тукъуму Камбиевады. Мен аны эртдеден бери таныйма. 20 джылны мындан алгъа ол Первомайское элни орта школуну директору болуб ишлеген сагъатында мен аны юсюнден джазгъан эдим.
Римма Мухабовна, пенсиягъа чыкъгъанындан сора, Первомай аграр-колледжде кадрланы бёлюмюню тамадасы ишге джарашады. Школну юсюнден джазгъан заманымда мен Римма Мухабовна Гитче Къарачай районнга къалай тюшгенини, къарачайлыланы арасында ненча джыл джашагъаныны юслеринден джазмагъан эдим. Первомайское элде школну директоруду, коллективге таб башчылыкъ эте биледи, деб джазгъан эдим.
Мындан алда анга тюбеб, Гитче Къарачай районнга джашаргъа, ишлерге къачан келгенини, къарачайлыла бла къалай шохлукъ джюрютгенини юслеринден хапар сордум.
- Къабарты-Малкъар Республикада Зольский районда Каменномост деб бир эл барды, - дейди Римма Мухабовна. – Анда 1954-чю джыл аууз-герги айны 22-де туугъанма. Школгъа джюрюб башладым. Атам Мухаб, къазауатны ветераны, школну директору эди. Кесине да 1957-чи джыл «КъМАССР-ни махтаулу устазы» деген ат аталгъан эди. Арадан 11 джыл озуб, 1968-чи джыл, «Социалист Урунууну Джигити» деген атха ие болгъан эди. Кечирек кесим Къабарты-Малкъар университетни филология факультетин бошаб, орус тилден, литературадан школда дерсле бере башладым. Атам хаман дерслериме келиб, талай сагъатны тынгылаучан эди. Дерсле бошалсала кемликлерими айтыучан эди.

Республиканы эм къыйырында эллени юслеринден хапарланы газетни бетлеринде окъуй тургъансыз, бюгюн Майский посёлок бла шагъырей этерге излейбиз.
 Ол Ставрополь крайны чегинде орналгъанды. Тарих джолуна къарасакъ, эски эллени бириди дерге да боллукъду. Аны юсюнден хапар билирге излегеннге, «Эдиланы Надяханнга бир тюбе» дейдиле элчиле. Ол орта школну устазы, джамагъатда уллу сыйы болгъан адамды. Кёб джылланы узагъына эл къалай къуралгъаны бла байламлы документле джыйыб, къартла бла ушакъ этиб айланады. Толу хапар айталлыкъ олду дегенлеринде, биз да анга тюбеб хапар сордукъ.
- 1787-чи джыл, къралны кюн чыкъгъан джанында чеклени бегитир ючюн, Воровсколесский посёлокга бойсуннган бир къазакъ бетджан ишлейдиле. Узаймай «Пост Новенький» деб къурайдыла. 1790-чы джыл тёрт джанына къарарча къадама ишлеб бегитедиле, кесине да Воровской атайдыла. Артда аскер къуллукъ этгенлени юйдегилери да келиб, аны тёгереги бла тамал салыб башлайдыла. Хауасы, джери да келишгени амалтын, кёбле джашау къураргъа былайын сайлайдыла. Заман оза, эл да кенгере барады. Совет власть келирни ал джылларында Медняков бла Силин деб эки помещикге мюлк джерле этиб бередиле. Революциядан сора ат завод къуралады. Атланы ёсдюрюб аскерлеге бериб турадыла. Къазауат башланыб, немецле бери джууукълашханлай, алагъа къарагъанла Сергей Завгородныйни башчылыгъы бла эм асыулу тукъумлу атланы айырыб, джылкъыны Аскер-Гюрджю джол бла сюрюб кетедиле. Артда ызына къайтарадыла. Бу санагъатдан уллу хапары болгъан И. С. Ромазов С. М. Будённыйни аскеринде къазауат этеди. 1943-чю джыл ол джаралы болгъанында, маршал ат заводну аякъ юсюне сал деб, аны бери иеди. Биринчи къанджалбаш юйлени джангы директор ишлетеди, тёгерекге да терекле, кёкенле орнатдырады, элни джарашдырыуда башха джумушланы да этдиреди. Ол ажымлы ёлгенинде, Будённый самолёт бла келиб, самолёту  бусагъатдагъы тауукъ ферма болгъан талагъа къонуб, айтылгъан маршал бушуу митингде сёлешиб кетеди. Хорламдан сора хар не джарашыб башлайды. Алтмышынчы джыллада алайына  Майский деб атайдыла, – деб хапар айтды Надяхан.

 Бюгюнлюкде Черкесск шахарда 9-чу номерли орта школну гитче класслада окъутхан устазы Ботчаланы (Хапаланы) Магомедни къызы Фатима 1979-чу джыл Черкесскеде туугъанды. Ол уллу юйдегиде - алты сабийни бешинчиси, беш къарнашны джангыз эгечлери, болуб - ёсгенди. Музыкагъа фахмусу аны гитче заманчыгъында огъуна танылгъанды. Ол, 2-чи классха баргъан сагъатында  Черкесскеде музыка школгъа биринчи атламла этиб, чыгъармачылыкъ джолун андан башлагъанды, дерге боллукъду. Ол джылларын эсине тюшюре, Фатима биринчи кере экзамен бергенин айтды:
- Мен ол заманда 2-чи классны тауусмагъан эдим. Черкесскеде музыка школгъа кирирге деб келеме, биргеме да уллу къарнашым бар эди. Алайда устазла, комиссия болуб, сабийлени фахмуларын сынаб кёре эдиле. Меннге кёзюу джетгенлей: «Къаллай джырны джырларгъа излей эсенг да тынгылайыкъ», - дедиле устазла. Сора мен, тамам иги этеме деб, хар тизгинден сора солуууму къысха-къысха алыб, къыйын солуб, алай джырлагъан эдим, - деб кюлдю. - Мени, сабийчикни, хакъ кёлюм бла тырмашыб кюрешгеними эслеген болур эдиле, сора джарыкъ ышарыб, сау болсунла, музыка дерслеге джюрюрюмю билдирген эдиле.

  

Гитче Къарачай районда ондан аслам орта школ барды да, аланы арасында Ючкекенде 2-чи номерли орта школну устаз коллективи эм юлгюлюлени бирине саналады. Школда 452 сохтагъа билим 47 устаз береди. Анга башчылыкъ талай джылдан бери Салпагъарланы Лариса Мудалифни къызы этеди. Ол Эресей Федерацияны бютеубилим бериуден сыйлы къуллукъчусуду, КъЧР-ни махтаулу устазыды. Кеси да бу школда окъугъанды. Баш билим алыб чыкъгъанлы бери мында ишлейди. Устаз заманында да, бусагъатда да школну ишине тири къошулуб, устаз коллективни бирикдириб, сохтала терен билим алырча, ариу халили болурча кюрешгенлей турады. Ашхы джетишимле да бардыла школда.