Не ариу къызла да (мени акъылым бла уа алада эршиле джокъдула), Аллах берген ариулукълары аз кёрюнюб, бармакъларына, къулакъларына, боюнларына алтындан, кюмюшден, накъут-налмаздан этилген затланы тагъаргъа бек ёчдюле. Алай болса да, билсинле: джашла аланы юслеринде багъалы затлары ючюн тюл, уллу намыслары, ариу къылыкълары ючюн сюедиле.

Башында сагъынылгъанлача, айбатлыкъ затла иелерине къуру да ариулукъ бериб, кёллерин кёлтюрюб турмайдыла. Бир-бирде джарсытхан да, апчытхан да этедиле. Бу джазмада накъут сынджырны юсю бла болгъан сейир-тамаша болумну юсюнден айтыргъа излейме.
Азинат бла Танизат бир классда окъуб, школну бошагъандан сора уа университетни ана тилле бла байламлы институтуну малкъар тил бла адабият бёлюмюн бошадыла. Азинатны атасыны маджал бизнеси болгъаны себебли, ол не керегин да табыб окъугъанды. Танизатны джашауу башхаракъ эди, сабийлигинден да ёге ананы къолунда ёсгенди. Гюнах керек тюлдю, ол къызгъа аман болмагъанды – таурухлада айтылыучусуча ёге ана тюл эди. Алай а, ёз ана ёз анады, сабийге аныча ким болаллыкъды! Диплом алгъанлай, Танизат, элге къайтмай, шахарда библиотекада ишге джарашды. Мында иш хакъ бек аз болгъаны ючюн, фатаргъа ачха тёлерге онг болмай, къыз общежитиеде джашаргъа изледи. Азинат, бек бай джашагъанлыкъгъа, тенг къызын унутмай, бир-бирде ачха бере да тургъанды. Асламысына атасы бла Москвада джашаса да, Нальчикге да терк-терк келеди. Ма ол заманда къызла, бирбирин тансыкълаб, кёб хапарлашадыла. Ахыр кере тюбешгенлеринде Азинатны мыдахлыгъына эс бёлдю Танизат. Соргъан а этмеди. «Бир-бирибизден джашыргъан затыбыз болмагъанды, сюйсе айтыр», – дегенди. Керти да Азинат, къыйналгъанын джашырыб туралмай, врачла атасында бек къыйын аурууну ачыкълагъанларын тенгине айтды. Толусу бла бизнесге берилиб, кеслерини саулукъларына хазна эс бёлмегенледен эди къызны атасы Шамиль. Атайтмаз ауруу (джазылгъан, окъулгъан джерден да Уллу Аллах кери этсин) аны санына-чархына терен сингнгинчи, кенг джайылыб, метастазала бергинчи, къыйналгъанлыкъгъа, саулугъуна къаратыргъа заманны къызгъаныб тургъанды… Аллайлагъа республикабызда белгили онкохирург Нафедзов Ислам Олегович «кюнлерин къызгъаныб, ёмюрлерин тас этгенле» деб атагъанды. Къызы айтханнга кёре, атасына джашаргъа кёб къалмагъанды. Ол себебден болур, бир кюн Шамиль Азинатха былай айтды: «Сен къоркъма. Адамны джаны врачланы къолларында тюл, Уллу Аллахны къолундады! Мен алкъын кёб джашар умутлума. Буруннгуланы «умут – тау башда, аджал имбашда» деб керти сёзлери болгъанды. Алай болгъанда, сеннге кёб ачха къойгъандан эсе – ачха черек сууу кибикди, агъар да кетер, ызын да табмазса – ёмюрде биргеннге турлукъ, хар къолунга алгъанда, бойнунга такъгъанда, атангы эсинге тюшюрлюк саугъа этгенме. Москвада бек игиге саналгъан ювелир эрменли джаш иги танышымды. Мен анга, кесими диагнозуму билдириб, джангыз къызыма, не багъа да болсун, бир башха тиширыуну бойнунда кёрюнмезча, бриллиантла бла джасалгъан, накъут-налмаз сынджыр эт деб, заказ берген эдим да, аны алыб келейик».
Сынджырны тагъыб, кюзгюге къарагъанында, асыры къууаннгандан, ауузундан сёз чыгъаралмай къалды да, атасыны бойнуна чулгъаныб, андан бусагъатда айырылгъанча кёрюнюб, кёб джылады… Андан сора кёб турмай, Азинатны атасы къайсыбыз да барлыкъ джерге кетди. Къызны халы бек осалгъа кетгенди: кюн сайын, атасыны саугъасына къараб, тёкген джыламукълары джаякъларын къургъакъсытмай кёб заманны турдула...
Халкъыбызны бек акъыллы, ёлгени болгъаннга асыу бераллыкъ, аллай адамны джюрегине сабырлыкъ салаллыкъ сёзлери бардыла: «джангы къабырны топурагъы къалай чёге бара эсе да, ёлгенни адамларыны джюреклеринде къыйналгъанлары да тюз алай чёге, азая барады». Азинат джууукъларындан, башхаладан да: «Кесинги мугур этиб турма, сенден сора атасы ёлген джокъмуду? Тёгерегинге бир къарачы!» деген сёзлени кёб кере эшитгенди. Алай бла, кесине кёл эте, Азинат бушуууну тузагъындан чыгъалды. Биринчиси, Москвада ювелирге тюз атасы этдиргенча сынджыргъа заказ берди: сынджырны бриллиантла орнуна ётюрюк ташла бла джасатханды. Сынджырны багъасы учуз келди. Азинат атасыны саугъасын асыры аягъандан, кюбюрюню теренине букъдуруб, ары-бери чыкъгъан заманында уа, ол учуз, ётюрюк сынджырны салгъанды. Аны юсюнден Танизатха да билдирмегенди.
Ол Танизатха кёб кере айтханды: «Мени, атамы унутуб, джууукъ заманда тышына чыгъар акъылым джокъду, сен а не сакълайса, библиотекада китаблагъамы эрге чыкъгъанса! Ишчи нёгерлеринг бла айлан, концертлеге, кинолагъа да бар, джашла бла да таныш. Алай тюл эсе, мен сени бир джаш бла танышдырайым».
Айтханыча да этди. Кесини къысха джууугъу Тахир бла танышдырды да, экисин да таулу джырчыланы концертине къурады. Танизат унамаздан, Азинат да къоймаздан болуб, къызны бойнуна ётюрюк сынджырны да такъды. Къыз, кюзгюге къарагъанында, кесин танымагъанча болду. Сынджыр анга бир сейир кюч берди. Танизат аны ётюрюк болгъанын билмей, тас этерге къоркъду. Быланы джырлагъа тынгыларгъа ашырыб, Азинат кеси уа Шамиль анга къойгъан бизнесни ишлери бла Москвагъа кетди, Танизатха къачан къайтырыгъын да айтмай. Концертден сора Тахир къызны джашагъан общежитиесине маршрутка бла элтди. Анда уа адам асыры тыкъдан солургъа огъуна онг джокъ эди…
Отоуунда, кийимлерин теше, сынджырны алыргъа деб къолун узатханында, санлары къалтыраб, джюреги тохтаргъа джетиб, атлам эталмай, сын къатыб къалды – сынджыр джокъ! Эртдеги аммалача: «Оу, кюнюм къуругъан! Энди мен не этейим? Андан эсе ёлюб къалсам иги эди», – деб, сарын салыб джылады. Ол кюню тубандача ётдю. Къалай да болсун, ачха джыйышдырыб, Москвада ювелирге тюз тас болгъанча сынджыр этдиртиб, Азинатха атасыны саугъасын къайтарыргъа къаст этди. Артха созмай, къралны шимал джанында иш хакъ уллу болгъанын билиб, ары кетди да, вахтовый амал бла ишлеген бригадагъа къошулду. Вахта амал бла тиширыула да ишлейдиле. Бу къауум солургъа кетсе, аны орнуна келгенле бла ишлеб турду. Алай бла, сау джылны кюрешиб, ариулугъундан да джукъ къалдырмай, саулугъун да тозуратыб, ачха джыйды да, Азинатны сынджырын этген устагъа тюз аллай сынджыр этдирди. Аны къолуна алгъанында, джюрегине бир сейирлик хошлукъ келди. Аркъасындан ауур джюкню атханча, къууанч сезимле бютеу санына-чархына джайылдыла. Мычымай, Азинатха тюбеди. Ол а, тенг къызын таныялмай, бир кесек заманны сагъышлы болду. Эс джыйгъанындан сора Танизатны къучакълаб, ол бу чекге къалай джетгенинден хапар сорду. Накъут сынджырны сагъыннган огъуна этмеди. Уллу сейирге къалыб, къыз, сынджырны Азинатха узатыб, толу хапарын айтды: сынджырны тас этгенин, тюз аллайны алыргъа ачха джыяр ючюн сууукъ шималда солуусуз сау джылны ишлегенин, эрменли ювелирни къалай табалгъанын…
Азинат, джыламукъларын тыялмай, Танизатны къучагъына къысыб, тамаша да, къуджур да кёрюннген затланы айтды: «Хариб, кесинги аллай бир нек къыйнагъанса? Ол сынджыр джалгъан ташладан, бриллиантлагъа ушагъан миялаладан этилген эди. Атам этдирген сынджырны уа кесими бойнума бир кере да такъмагъанма, юйюмде ышаннгылы джерде тутама. Ол сеннге берген сынджырны багъасы уа сени библиотекада айлыгъынгы джартысын да тутмайды».

Темуккуланы Адил.
Огъары Малкъар эл.