Джашауунгу хар кюнюн илму, башчылыкъ этиу ишле бла эмда студент джаш тёлю бла байламлы ётдюрюу къыйын, алай а сейир болур. Шимал Кавказ кърал академияны Цифра технологияланы хакъындан институтуну директору Альфира Кумратова тутхан ишин бет джарыкълы баджаргъан адамланы бириди. Аны бла бирге ол юч сабийни анасыды, баш иесини ышаннгылы дагъаныды.

Альфира не ишни къолгъа алса да, деменгили баджарады, къачан да алчы болургъа талпыйды. Алчы болуу, джетишимлеге джетиу, берилген ишни тыйыншлысыча толтуруу дегенча шартла школда окъугъан джылларында огъуна джаратылгъандыла. Аны ючюн болур, джаш заманында этген муратларына джетер ючюн къаджыкъмай кюрешгени да. Бюгюнлюкде ол экономика илмуланы докторуду, Цифра технологияланы хакъындан институтну директоруду кесине да, башхалагъа да ишде уллу излемле салады.
Альфира айтханнга кёре, ол 1997-чи джыл Дагъыстан Республиканы Ногъай районуну Теркли-Мектеб элинде орта школну бошагъанындан сора, баш окъуу заведениеге кирирге Черкесскеге келгенди. Ол кёзюуде джаш тёлю кёбюсюне «Финансы и кредит» неда «Юриспруденция» джаны бла баш билим ала эди.
Окъуугъа алыучу комиссияда Къарачай-Черкес кърал технология институтну (бусагъатдагъы ШККъА-ны) окъуу джаны бла проректору, профессор Борис Агайгельдиев бар эди. Ол къызны джангы ачылгъан «Прикладная математика» деген факультетге къагъытларын берирге кёллендиргенди.
Студент къыз окъууда джетишимлери бла кесине эс бёлдюргенди. Ючюнчю курсда болгъан кёзюуюнде аны КъЧКъТИ-ни орта усталыкъ берген колледжинде дерсле берирге чакъыргъандыла. Алай бла, Альфираны устазлыкъ иши башланнганды.
Альфира устазын, экономика илмуланы доктору, профессор Елена Попованы, сюйюб эсине тюшюреди. Аны башчылыгъы бла Альфира 2003-чю джыл кандидат диссертациясын джетишимли джакълаб, прикладной информатика кафедраны доценти болуб ишлеб башлагъанды.
Джашлыкъ – ол адам усталыкъ алгъан, иш къоллу болгъан, аны бла бирге джашау нёгер сайлагъан ашхы кёзюудю. Альфира да, джазыуун Ногъай районну Къызыл-Тогъай элинде джашагъан Эльдар Кумратов бла байлаб, энчи джашауунда насыбын табханды. Эльдар къутхарыучуду, аскерден сора МЧС-де къуллукъ этиб тебрегенди. Бюгюнлюкде ол МЧС органланы майоруду, кесин башха ишде кёрмейди. Эльдарны Краснодарда ишлерге ийгенлеринде, джаш юйдеги гитче сабийлери бла башха шахаргъа кёчерге керек болгъан эдиле.
2014-чю джыл Альфира Кумратова И.Т. Трубин атлы Къобан кърал аграр университетде информацион системаланы кафедрасында доцент болуб ишлеб башлагъанды. Альфира айтхандан, ол Краснодар крайда, бютеу къралда да белгили ВУЗ-ланы бириди. Альфира къайда ишлесе да, тутхан ишин деменгили баджарыргъа талпыйды, джангы проектлени къолгъа алыб, аланы джетишимли толтурады. Аны бла бирге ол илму иш бла кюрешгенин къоймагъанды. Доктор диссертациясын хазырлаб, аны 2024-чю джыл Санкт-Петербургда кърал экономика университетде джетишимли джакълагъанды.
Краснодарда ишлей тургъанлай 2021-чи джыл Альфираны Эресейни Илмула академиясыны Сибирде бёлюмюню Экономика бла промышленность производствону къурауну хакъындан институтуна тамада илму къуллукъчу этиб алгъандыла. Аны башха ВУЗ-да ишге чакъыргъанлары фахмулу, джетишимли алим болгъанына шагъатлыкъ этеди.
Кумратовла юч сабийлери бла тышында джашаб, джетишимли ишлеб турсала да, туугъан джуртларына, джууукълары, тенглери джашагъан джерге, къайтыргъа излегендиле. Алай бла, озгъан джыл ала Къарачай-Черкесиягъа къайтыб келгендиле.
Альфираны къайтханына Шимал Кавказ кърал академияда бек къууаннгандыла, кесине да Цифра технологияланы хакъындан институтха башчылыкъ этерге теджегендиле.
– Сынам ала барыб, башха регионлада ВУЗ-лада илму алгъа баргъанын кёрсем, мен бизни республикада да бир къауум дерсле заманны излемине кёре берилселе излей эдим. Джашаууму талай джылын берген илму ишими да къоймазгъа кюреше эдим. Алай бла, институтну директору болургъа разы болдум. Сёзсюз да, башчылыкъ этиу кёб заманынгы алса да, студентлени кёзлеринде «джилтинлени», джангы затланы билирге талпыгъанларын кёрсенг, арыгъанны-затны унутуб къояса, – дейди Альфира.
Альфира Кумратованы башчылыгъы бла Цифра технологияланы хакъындан институтну студентлери Эресейчи технология университет бла «1С» фирма бирге къурагъан «Цифровые инструменты для бизнеса – 2025» деген биринчи бютеу Эресей IT-марафонну финалына ётгендиле, башха олимпиадалада, конкурс-
лада джетишимли болгъанлай турадыла.
– Биз ариу табигъаты, таза хауасы, ашхы адамлары болгъан республикада джашайбыз. Мында тюрлю-тюрлю миллетлени келечилери бардыла, барыбызны да юйюбюз Къарачай-Черкесияды. Мен Дагъыстанда туугъанлыгъыма, Черкесскени да бек сюеме, нек десегиз, студент джылларым мында ётгендиле, джашау нёгериме да мында тюбегенме, – дейди Альфира Кумратова.
Илму, устазлыкъ ишин, ана борчун бирге баджаргъан, юйдеги джылыуун сакълагъан тиширыуну сыфаты, аны джетишимлери ашхылыкълагъа кёллендиредиле. Ол урунуугъа сюймеклик бла муратха джетиуню юлгюсюдю.

НАЙМАНОВА-ДОБАГОВА Кърымхан.
«Ногъай давысы» газет.