Учитель-дефектолог России – 2026» деген саулай Эресей дараджалы конкурсну регионал кёзюуюнде хорлагъан Черкесск шахарда «Орленок» деген 10-чу номерли сабий садны логопеди Оксана Василенко кесини коррекциябилим ёсдюрюу ишинде литотерапияны мадарларын кенг хайырландырады.

Ол юйдегиси бла джер-суу кёрюб айланыргъа сюеди. Таулада неда тенгиз джагъада болса, ишинде хайырландырыргъа деб, ариу ташчыкъланы джыяды. «Устаз-логопедге ташчыкъла неге керекдиле?» деб сорлукъ болурсуз. Ол сорууну Оксанагъа берсегиз, сизни литотерапияны юсюнден сейир хапар сакълайды.
Логопедияда литотерапия – ол тюрлю-тюрлю уллулукълары болгъан ташланы, минералланы сабийлени сёлеширге юретиуде хайырландырыуду. Ташла бла логопед массаж этерге болады, ол тауушну айтыр ючюн тилни-затны ишлеулерин (артикуляционные мышцы) игилендиреди. Ташчыкъла къолланы, бармакъланы иги ишлетедиле, аладан тюрлю-тюрлю оюула, джолчукъла салыргъа боллукъду. Ташчыкъла сабийни сёз байлыгъын ёсдюрюрге, «уллу – гитче», «сыйдам – зыбыр» дегенча затлагъа юретирге да болушадыла. Аланы юслеринде сурат салыргъа да болады.
Оксана ташчыкъла сабийни сёлеширге юретирге къалай болушханларыны юсюнден сагъатла бла хапар айтыргъа хазырды. Ол айтханнга кёре, сабийле ташчыкълада суратла саладыла, ол а эс бёлдюрюрге, тёзюмлюлюкге, сагъыш этерге юретеди.
«Орленок» логопед сабий сад болмаса да, анда логопед пункт ишлейди. Алай бла, Оксана Василенкону баш борчу сабийчиклени тауушланы кескин айтырча юретиудю. Бир къауумла тиллери чалыб, башхала пышылдаб сёлешедиле, бир-бирле уа «к» тауушну чыгъаралмайдыла… Сабийлеге ол затланы юретиу бек къыйын ишди. Аны ючюн, логопед мийик дараджалы уста, тёзюмлю болургъа, сабийлени сюерге керекди.
Ол шартла бары да Оксананы юсюндедиле. Ол гитчелигинден огъуна устаз болургъа излегенди. Тарихден дерслени бек сюйгени ючюн, школдан сора педагогика институтну тарих факультетине кирирге излегенди. Алай а, джууукълары, тенглери, Оксана къыйын сёзлени тынч айтханын, сабийлени сюйгенин эсге алыб, логопед болургъа теджегендиле. Алай бла, ол Армавирде кърал педагогика институтда устаз-логопед усталыкъ алыб чыкъгъады.
– Мен сабийлигимден бери фонематика бла шохма, – деб кюледи Оксана. – Эртде эмда таза сёлешиб башлагъанма. Нёгерлерими арасында тиллерин чалдырыб сёлешгенлени ангылаб къоя эдим. Сабий садха джюрюген заманымда сёзлени терс айтхан джашчыкъла бла къызчыкълагъа сейирсиниб келе эдим. Бир кере уа сабий садда юретиучюм къайсы эсе да бир сёзню терс айтханында, анга «урушхан» эдим. Сора ол да менден анама тарыкъгъан эди. Айтыргъа, институтда кёзюуюмде логопедге керекли шартларым болгъанын ангылагъан эдим. Ючюнчю курсда тюз джолну сайлагъаныма къууаныб, сынам алыргъа школлагъа, сабий садлагъа барыргъа ашыгъа эдим...
Оксананы студент джашауу да джарыкъ ётгенди. Ахыр курсда ол джазыууна тюбегенди. 2006-чы джыл, Оксана окъууун бошаб, Вячеслав Василенко бла бир юйдеги къурагъанды. Ала Черкесскеге кёчюб келгендиле.
Арадан юч джыл ётгенден сора джаш уста эмда джаш ана Оксана Василенко Черкесск шахарда «Орленок» деген 10-чу номерли сабий садха ишге киргенди. Бюгюнлюкде да анда ишлеб турады. Ол, институтда алгъан билимим да боллукъду деб къоймай, усталыгъы бла байламлы китабланы окъуб, тюрлю-тюрлю курслагъа джюрюб, билимин ёсдюргенлей турады. Интернетде да ишине керекли информацияны табады. Юйюрю да аны ангылайды, кёл береди.
Оксана тиллери иги сёлешмеген сабийле бла коррекция ишинде адетдеги эмда джангы мадарланы хайырландырады. Аланы арасында литотерапия, пескотерапия, нейрогимнастика дагъыда башхала бардыла.
Ай медет, тилинде къыяулары болгъан сабийлени саны джылдан джылгъа ёсюб барады. Аланы арасында бек къыйынла да бардыла. Аланы чурумлары да кёбдюле. Оксана айтхандан, аны баш чуруму сабийле гаджетле бла кёб хайырланнганларыды. Ата-анала телефонлада неда компьютерледе сабийлерине салгъан мультфильмле аланы билимлерин, ангыларын ёсдюрселе да, керти сёзлени орунларын тутмайдыла. Сабий, сагъатла бла гаджетлени «къучакълаб» турмай, сёлешиу процессге къошулса тыйыншлыды. Сабий атасыны-анасыны, башха сабийлени сёлешгенлерин кёрюрге, кеси да сёлеширге кереклисин ангыласа дурусду.
«Учитель-дефектолог России – 2026» деген конкурсну регионал кёзюунде кесини мастер-классында Оксана Василенко бизни таулу джуртубузгъа, литотерапиягъа эс бёлгенди. Ол гитче сахна оюн къурагъанды, анга къошулгъанла да Оксана берген сейир ишлени этгендиле.
– Упражнениелени этдирир ючюн сабийни эсин бёлдюрген бек къыйынды. Оюн халда, тюрлю-тюрлю лагъымланы хайырландырыб, сабийле бла алай кюрешеме. Кесине эс бёлдюрюб турургъа излеген эмда камсык сабийни къалай тынч этгеними билемисиз? Бир такъыйкъаны да орнунда олтуралмагъан сабийни кёзюгюзге кёргюзюгюз. Аны бла къалай ишлерге боллукъду? Меннге биягъы ташчыкъла болушадыла. Аны къолунда ташчыкъланы тизебиз, алай бла, ол беш-он такъыйкъагъа тынч болады, – деб хапар айтады Оксана.
Ол керти устады, ишин бек сюеди. «Орленок» сабий садны тамадасы Татьяна Таций: «Оксана Василенко бла насыбыбыз тутханды. Ол билимли устады, ашхы адамды», – деб бош айтмагъанды. Оксана сабий садда бардырылгъан ишлеге да тири къошулады, 2020-чы джылдан бери ол профсоюз комитетни тамадасыды. Солуу кюнлеринде уа юйдегисине – баш иеси бла эки джашына – эс бёледи.
Энди Оксана конкурсну федерал кёзюуюне хазырланыргъа керекди. «Къайгъылы болубму тураса?» – деб сорама Оксанагъа.
– Белгисиз зат къачан да сагъышландырады, – дейди ол. – Алай а мен джангы затланы бек сюеме, алагъа сейирсинеме. Аны себебли, къоркъууум аз болады. Бизге ВУЗ-да бир къарт устазыбыз: «Къызла, сизни ышаргъаныгъыз, сюйюмюгюз нени да хорларыкъды», – деучен эди. Аллайын, хорламлы болургъа кюреширикме.

ИВАНОВА Татьяна.
«День республики» газет.