Джуртубузну байлыгъы кёб тюрлю затны юсюнде кёрюнеди. Баргъан суула да сейирдиле. Аланы асламысы, эриген къарладан, бузладан башланыб, таууш эте, бир-бир джерледе къаяладан секире чучхурла къураб, кюмюш джыджымча джылтырай, бир къызыу, бир акъыртын бола, чачыла, аджаша, дагъыда ызларына джыйыла, баш энгишге барадыла. Аманаууз, Алибек, Доммай Ёлген ёзенледен юч чокъуракъ суу къуюлуб, Доммай талада тюбешедиле.
Доммайда баргъан сууланы арасында Аманаууз суу баш орунну алады. Ол ат бла Гоначхир ёзенни туурасына дери барады. Алай да Теберди суу башланады. Аманаууз суу кеси уа Суфруджу тауну шимал-кюнчыгъыш джанында ёмюрлени тургъан, Аманаууз буздан эриб баргъан сууладан башланады. Къарачайлыла анга, боркъулдаб, къайнаб, ташлагъа, къаялагъа ёшюн уруб чачылыб дагъыда, джыйылыб, таууш этиб баргъаны ючюн, Аманаууз суу, деб атагъандыла. Ол бурундан да дженгил баргъан, уллу таууш этген суу болгъанды, бусагъатда да алайды.
Бу къобанны сууу тазады, аны тюбюнде тюрлю-тюрлю бояулу ариу ташла кёрюнедиле. Джаз, джай къарла аслам эриген сагъатда суу уллу болады, къач, къыш таркъаяды. Тёгерегин мийикликлери булутлагъа джетген акъкъанат таула, Бели Ала къая, Суфруджу, «Джугъутурлу чат» таула алгъандыла, суугъа джууукъ джерде нарат, нызы башха тюрлю терекле, кёкенле, ууакъ ёсюмлюкле ёседиле. Ала, аны тёгерегин таурухдача аламат этиб, джасайдыла. Бу ёзенде сууну джагъасы бла баргъан адам аламат таурухха тюшюб къалады. Мында 100 метр мийикликден секирген кюмюш чучхурну да бу суу къурагъанды.
Аманаууз суу баргъан ёзен республикада эм таргъа саналады. Аны бир-бир джерлерини тюбюне кюн таякъла да ётмейдиле. Аны ючюн, мында башха джерледен эсе салкъынды, сууукъду. Булутла энгишге тюшедиле, тубан болады, джауум дженгил-дженгил себелегенлей турады. Былайда тюрлю-тюрлю мермер, накъут-налмаз, башха тюрлю ариу джылтырагъан ташла кёбдюле. Ёсюмлюклери бла регионда эм байгъа саналады. Аны ючюн, бери солургъа келген адамладан сора да, алимле кёб келедиле.
Былайы табигъатны джаратылгъаныча тургъан сейир мюйюшюдю. Уллу, гитче да бу ёзенде, сууну бойнунда рахат солуйду. Адамла таза хауа солуб, дарман суудан тогъуб, ариулукъгъа эс ийиб зауукъланадыла, саулукъларын тюзетедиле, бегитедиле.
УЗЕИРЛАНЫ Хусей.
