Совет Союзну джылларында газет журналистика жанрларыны кёблюгю бла белгили болгъанды. Ол заманда эм белгили жанргъа очерк саналгъанды. Алай а, суратлау публицистиканы хар журналист да джаратыб бармагъанды. Аны чуруму неди десегиз, очеркге материал джыйыу къыйын иш эди. Алай болса да, журналистлени кёбюсю очерк джаза билгенлери бла атларын айтдыргъандыла.

Абаза журналистиканы тамалын салгъанланы бири, Эресейни маданиятыны махтаулу къуллукъчусу, РФ-ны Джазыучуларыны эмда Журналистлерини союзларыны къурамларында болгъан Николай Цацович Муратков ол къыйын жанрны устасы эди.
Николай Муратков Уллу Ата джурт къазауатны ветеранларыны, тылда, эл мюлкде уруннганланы, къазауатны сабийлерини юслеринден джазгъанды. Ол хар джазгъан хапарында адамлагъа сый-махтау бере эди. Николай Цацовични чыгъармаларын окъусакъ, биз, аны иш нёгерлери, бир-бирде ол асыры толу хапар айтаханнга санай эдик. Алай а, ол затла окъуучуну эсин бёлдюредиле, очеркни кертилигине шагъатлыкъ этедиле.
«Николай Муратков адамны юсюнден хапар айтхан бла къалмай, аны халисин кёргюзе билгенди. Тюрлю-тюрлю ишлени, оюмланы юслери бла адамны ич дуниясын ачыкълай эди. Николайны очерклери бла абаза окъуучугъа онла бла адамланы атлары белгили болгъандыла. Аланы арасында къазауатны ветеранлары бла эл мюлк санагъатда уруннганла кёбдюле. Николай Цацович очерклени юсю бла къаламчыланы тизимине къошулгъанды. Ол «Хозяева земли», «Честь», «Долг», «Теплом сердец земля согрета» деген китабланы авторуду, – деб джазгъанды аны юсюнден КъЧР-ни махтаулу журналисти, публицист Георгий Чекалов.
Николай Муратков 1941-чи джыл байрым (февраль) айны 19-да Псыж элде туугъанды. Атасы Цацагъа джангы туугъан джашын къойнуна алыргъа буюрулмагъанды. Николай туугъан кёзюуде ол аскерде болгъанды, къазауат башланнганында, биринчилени тизиминде фронтха кетгенди. Ол кёб турмай ёлгенди. Николай атасын къуру да анасы айтхан хапарлагъа кёре билгенди. Алай болса да, къарт атасы бла къарт анасы, башха джууукълары анга ёксюзлюкню сынатмагъандыла. Николай билим алыргъа талпыгъан фахмулу сабий болуб ёсгенди. Ол туура (точный) илмулагъа эс бёлгенди, инженер-механик усталыкъ алыргъа мурат этгенди. 1959-чу джыл орта школну бошагъанындан сора, машина джюрютюрге юрениб, Черкесскени къурулуш организацияларыны биринде ишлегенди. Аны бла бирге Ставрополда эл мюлк институтха экзаменле берирге хазырлана эди. Алай а, Къарачай-Черкес педагогика институтха киреди. Аны тауусханындан сора, Черкесскеде педагогика училищеде устаз болуб ишлеб башлайды. «Коммунизм алашара» (бусагъатда «Абазашта») газетни журналистлери, джаш устазгъа эс бёлюб, кёб турмай аны редакциягъа ишге чакъыргъандыла.
Николай Цацович журналистикагъа джашаууну 40 джылдан артыгъын бергенди. Ауруу кючлемесе, кёб джылланы окъуучула аны очерклерин, критика статьяларын, суратлауларын, фельетонларын окъуб, авторну абаза тилге усталыгъына зауукъланыб турлукъ эдиле.
Редакцияда чыгъармачылыкъ джолун ол адабият къуллукъчу, ызы бла корреспондент, бёлюмню редактору болуб башлагъанды. 20 джылдан артыкъны газетни баш редакторуну орунбасары болуб тургъанды. Николай Муратков журналистикада уста болгъаны бла къалмай, халал, ачыкъ джюрекли, адебли-намыслы адам болгъанды, ол джаш кадрлагъа кёл бергенлей тургъанды, аланы кёб затха юретгенди. Мен да ол ашхы адам бла талай джылны ишлегенме. Газетни редакциясына биринчи кюн ишге келгенимде, Николай Цацович бла бир кабинетге тюшдюм. Редакцияны башха къуллукъчуларыча, Коля да (анга алай айта эдиле) меннге джылы тюбеген эди. Ол кёзюуде Муратков партия бёлюмге башчылыкъ эте эди, аны бла бирге баш редакторну орунбасары къуллукъну да толтура эди. Къралда, партия идеология баш орунну алгъан кёзюуде, партия бёлюмге башчылыкъ этген тынч болмагъанды, алай а ол ишин джетишимли толтургъанды. Аны ишге толу берилгенине сейирсиннгенлей тургъанма, ол ишге барыбыздан да алгъа келе эди. Биргесине ишлегенле бла сёлеширге да заман таба эди. Мен, джаш журналистча, анга кёб затны соруучан эдим. Хар соруума толу джууаб бермей къоймагъанды. Уллугъа-гитчеге да тыйыншлы эс бёле эди, эртден сайын кёзюу-кёзюу кабинетлеге кириб, биргесине ишлегенле бла саламлашыб чыгъа эди. Алай бла, коллективде шохлукъ халны къураб, ишге учундура эди.
«Абазашта» газетни редакциясында мен Николай Муратков бла 20 джылдан артыкъ заманны ишлегенме. Ол эсибизде огъурлу, акъыллы, къайгъырыулу адамча къалгъанды. Фахмулу уста, сабийлери, туудукълары ёхтемленирча, уллу адабият байлыкъ къоюб кетгенди.
Николай Муратковну «Теплом сердец земля согрета» деген ахыр китабын ол дуниясын ауушдургъандан сора юй бийчеси Фатима чыгъаргъан эди. Китабха ал сёзню филология илмуланы доктору Владимир Тугов джазгъанды.
Николай Цацович 68 джылында дуниясын ауушдургъанына барыбыз да къыйналабыз. Бюгюн а, аны 85-джыллыгъында, очерклери басмаланнган газетлени, китабланы бетлерин аудура, фахмулу къаламчы нёгерибизни эсге тюшюребиз.

ДЗУГОВА Аминат.
«Абазашта» газет.