Байрым (февраль) айны 21-и «Ана тилни халкъла арасы кюню» деб белгиленеди. Анга багъышлаб, башха джерледеча, республиканы школларында да тюрлю-тюрлю ишле болгъандыла: ачыкъ дерсле, эришиуле, «тёгерек столла» эмда башхала.
Ётген байрым кюн анга багъышлаб, Джёгетей Аягъы шахарны 1-чи номерли лицейинде чыгъармачылыкъ бла кюрешген адамла бла тюбешиу болду. Ол кюн лицейге къонакъгъа белгили дизайнер, Шимал Кавказ кърал академияда дизайнны эмда суратлаучу санатны кафедрасыны илму къуллукъчусу Алийланы Лариса, айтылгъан музыкант, джырчы, Джёгетей Аягъы район администрацияны маданият бёлюмюню тамадасы Тюрклюланы Борис эмда журналист, «Къарачай» газетни маданият бёлюмюню редактору Ёзденланы Якъуб келген эдиле. Школну джыйылыула бардырыучу залын толтуруб олтургъанла да абадан классланы сохталары бла устазлары эдиле.
– Сабийле, кесигиз билесиз, бюгюнлюкде ана тилни сакълаугъа, аны айнытыугъа къаллай магъана берилгенин, – деб башлады тюбешиуню лицейни директору Наталья Александровна Слободчикова. – Аны ЮНЕСКО 1999-чу джыл баямлагъанды, дунияда тиллени кёблюгюн сакълар, тас бола тебреген тиллени айнытыугъа эс бёлдюрюр иннетде. Ол оноуну джакълаб, ООН-ну Баш Ассамблеясы да къралланы халкъларыны ана тиллерине бек сакъ болургъа чакъыргъанды. Къайсы бир миллетни да ана тили аны байлыгъыды, джетишимиди, халисиди, эсиди, тарихиди, тин-иннет къудуретиди, маданиятыды. Тилни айныуу толусу бла миллет культураны айныуу бла байламлыды. Ол кёз бла къарагъанда ана тил кесини джамагъат борчун (функциясын) тындырады. Биз да бюгюн тюбешиуюбюзге «Тилни сакълагъан бла культураны сакълайбыз» деб бош атамагъанбыз. Орус тил – ол миллетлени араларында кёпюр болуб тургъан, барын бирикдирген аллай тилди. Ёзге хар адам кесини ана тилин амалсыз билирге керекди. Ана тилине турсунмай, аны сансыз этиб тургъан адам миллетин сатады, миллетин сатхан адам а тамбласында къралын да сатарыкъды. Анга сагъыш этигиз, кесини миллетине, джашагъан къралына джау болгъан къалай аманды. Ол себебден, кесигизни тилигизни билирге, сакъларгъа, джакъларгъа керексиз…
Атайланы Лариса, уста дизайнер болгъан бла къалмай, фахмулу устаз болгъанын да таныта, айтхан хапарына сабийле шум болуб тынгылай эдиле. Бу тюбешиуге хазырлана, ол бери бош къолу бла келмеген кёре эдим. Уллу залда, сахнаны аллында, аны къол ишлеринден къуралгъан кёрмюч къурагъан эди. Анда къарачай кийизни, тюрлю-тюрлю миллет кийимлени, юйню, арбазны джасагъан дизайнер ишлерин, картланы, автопортретден башлаб, кеси къолу бла салгъан суратланы дагъыда кёб затны кёрюрге боллукъ эди. Музейде экскурсоводча, кёргюзюб, хапар айтыб бара эди кеси да.
Тюрклюланы Борисни Джёгетей Аягъы районда къой эсенг, саулай республикада, хоншу регионлада да таныйдыла. «Джёгетей» ансамблни, «Апсаты» деген фольклор къауумну юсю бла аны чыгъармачылыкъ фахмусу кенгнге джайылгъанды. Аны белгили джырларына залда олтургъанла сюйюб тынгыладыла, таб, къошулуб да джырладыла. Чыгъармачылыкъ джолундан, Къарачайны джыр культурасындан, фольклордан Борисни айтхан хапарына сохтала эс бёлюб тынгылай эдиле.
Ёзденланы Якъуб да, ана тилибизни байлыгъыны юсюнден, «Къарачай» газетни ишинден, тилибизни, миллет культурабызны сакълауда, айнытыуда аны магъанасыны юсюнден хапар айтхан эди.
Ахырында устазла, бу тукъум тюбешиулени хайырлы болгъанын черте, энтда чакъыра турлукъбуз быллай къонакъланы деб, бюсюреу сёзле айтыб, ашырдыла.
(Бизни корр.).




