Онтёрт джылны мындан алгъа мен Огъары Марадан Къобан районну Чапаевское элине кёчюб келгенме. Кюнлени биринде районну айтылыб тургъан элини ара конторуна джол тутдум. Ары бара, орамны сол джанында эки этажлы юйню кёрдюм – арбазында малла айлана эдиле. «Ярабин, мекям бу кюннге нек джетген болур», деб сагъыш эте, ичине кирдим. Кирсенг, аллайгъа кир, ичинде эшекле, малла иссилеб, сабий орундукъла ууалыб, адам кеси кёзю бла кёрмесе, ийнанмазча болуб тура эди.

Ай медет а деб, «Родина» атлы колхозну алгъыннгы председатели Хачирланы Исмаилгъа тюбедим – сабий сад бу кюннге нек джетгенин сордум.
– Мамчу улу, сен да бер газетге, мен да кюрешейим. Аллах айтса, аны сабийлеге джарарча этдирликме, – деди Исмаил. Мен ким бла ушакъ этгеними да джазыб, мекямны да суратха алыб, газетге джибердим. Ол да чыкъды…
Быйыл байрым (февраль) айны 19-да элни иги джарашхан сабий садына мени чакъырдыла – Ана тилни кюнюне аталгъан байрамгъа. Садикге Мукаланы Фатима, Хусейни къызы, башчылыкъ этеди. Былайда бир-бирин ангылагъан коллектив ишин бет джарыкълы тындырады.
Садикни ичине киргенимде, сейир-тамашагъа къалдым: тепси халкъыбызны ашарыкъларындан топпа-толу эди. Сохта, джёрме, хычынла дагъыда башха затла бек эркин эдиле.
Мен Эресейни Журналистлерини союзуну къурамында болгъаным себебли чакъырылгъанма бу къууанчха. Бу сабий учреждениени кёзюу-кёзюую бла джокълагъанлай турама. Сабийлеге къалай къарагъанларындан, ашларындан, сууларындан хапарлыма.
Ал юйню ичине кирсенг, райондан, республикадан алгъан саугъалары тагъылыб тургъанларын кёрлюксе. Талай кере кирсизлиги бла ол районда биринчи оруннга ие болгъанды. Мекямны арбазында терекле ёседиле, сабий оюнчакъла, суратла тышын джасайдыла. Айтыргъа, келген адамла бек сейирсиниб къарайдыла. Айхай да, «Амалькада» атала бла анала балаларын ышаныб къоюб кетедиле – сабийле ашайдыла, солуйдула, джазаргъа, окъургъа, джырларгъа, сурат салыргъа юренедиле. Къысхасы, заманларын бек ашхы ётдюредиле.
Энди байрамгъа къайтайыкъ. Сабийлени бирчигини башына ау джаулукъла атыб, орайданы айтыб, аллыбызгъа алыб келдиле. Джаулукъланы башындан алгъан, къолларындан алгъан, хотасын алгъан аланы магъаналарын ангылатды. Бир джашчыкъ, боза аякъны къолуна алыб, алгъыш этди. Келинчикни башына конфетле, ачхала къуйдула. Юйню аммасы, башхала да келинчикни къучакъладыла, биз да къучакъладыкъ.
Сабийле тырмашыб, миллетибизни бурундан келген адетлерин кёргюзгенлери ючюн, аланы юретгенлеге бюсюреу этерге тыйыншлыды. Аны бла да къалмай, тау кийимле бла тепсеген, джырлагъан да этдиле. Дуниягъа белгили «Минги Тау» джырны да эшитдирдиле. Аны бла бирге сабий оюнланы да кёргюздюле.
Ана тилибиз бай, ариу, кирсиз болгъанын да сездирдиле. Бир къауум сабийлени башларында тюлкю, киштик, чычхан, къоян дегенча затла (маскала) да бар эдиле. «Джуу-джуу, джуу ала», «Гюппе-гюппе джыя келебиз...» деген халкъ оюн джырланы эшитдирдиле. Андан сора турманы джерден тартыб алгъанларын кёргюздюле – хар бирини башында таурухну джигитлерини бёрклери бар эдиле…
Биз, джыйылгъанла, фахмулу сабийчиклеге къараб, къуаннганыбызны билдириб, тохтаусуз харс уруб турдукъ. Алайды, бюгюн Чапаевское элни «Амалька» сабий сады юлгюге айтылыргъа тыйыншлыды. Былайда Ана тилни кюнюне аталгъан джыйылыу миллетибизни тили, тин-иннет хазнасы, ашхы адетлери да ёлюмсюз болгъанларына толу шагъатлыкъды.

Мамчуланы Азрет,
«Къарачай» газетни штатдан тышында корреспонденти.