Хантланы арасында тууарны, къойну бауурларындан этилген ашарыкъланы саулукъгъа дарманча бек джарагъанларыны юсюнден медицина къуллукъчула да айтханлай турадыла. Артыкъсыз да бек, адамны къанында гемоглобини тюшюб, инджилгеннге бек болушады. Къойну бауурунда адамны саулугъуна амалсыз керекли витаминлери тамам кёбдюле.

Аланы да чертерге тыйыншлыды. Сёз ючюн, витаминлени А, В, С къауумларыны не тюрлюсю да бауурда барды. Дагъыда, темир, калий, фосфор, цинк, багъыр дегенча химия элементледен байды ол. Аны юсюне да, къой бауурну къурамында адамны саулугъуна бек керекли белок бла гепарин да эркинди. Ала уа, барыбыз да билгенден, адамны саулугъуну бютеу чархына, кёзлерине, сезим тамырлагъа да амалсыз керекдиле.
Джаубауурну къойну бауурундан этедиле, тууарныкъындан да бек аламат болады. Барыбыз да билгенден, къойну кесгенден сора, бауурун алыб, тамырлары баргъан джерлерин кесе, бычакъ бла сызла тартыб, сууукъ суугъа салыб бир сагъат чакълы бир заманны тутаргъа керекди. Анга аз-буз туз атаргъа да боллукъду. Тууарны бауурун а сууукъ суу бла кирсиз джуууб къойсанг да джарайды.
Джаубауурну хар адам да кесини джюреги сюйгенча хазырлайды. Алай болса да, миллетибизде асламысына къалай хазырлагъанларыны юсюнден айтырыкъбыз. Андан этилген тишликни уа ашаргъа сюймеген хазна киши да табылмаз.
Къойну баууру бютеулей да 1,0 – 1,3 килограммдан ауур болмаучанды. Аны себебли, башында айтханыбызча, сууукъ сууда талай заманны тутхандан сора, бауурну суудан чыгъарыб, бек гитче да этмей, тёртгюл кесеклеге туураб сауутха саласа. Анга да тузну, пурчну-шибижини, сарысмакъны да джюрегинг сюйгенча къошуб, сауутну башын джабыб, бир кесек заманнга талкъыланыргъа къояргъа керекди, анда тутхандан сора, чыгъарыб, чоюнда къайнай тургъан суугъа аланы джибериб, 5-10 минут чакълы бирден бишкеклендириб чыгъараса. Аланы тишлеге чанчыб, юслерине да бирден къарын джауну чырмаб, къызгъан кёсеулеге джууукъ саласа. Хаман кёз джетдире, бирча къууурулурча, аланы тёгерек бура турургъа керекди. Сора, энди бишди деген кёзюуде, тишлени юслерине тузлукъдан бюрксенг, тишликни татыуу тамам аламат болады. Алай бла, 20 минут чакълы бир заманны тутхандан сора, тишледен чыгъарыб, джаубауур тишликлени чырмалгъанларыча бир-биринден тюгел айырмай, саханнга саласа. Тюб соханны къалач кесиб юслерин джасагъандан сора, къонакъланы тепсиге чакъырыргъа боллукъса.
Аш татлы болсун!

Рубриканы БАТЧАЛАНЫ Фатима бардырады.