Къарачайны, тау къушча, мийик учхан, миллетге халал къуллукъ этген уланлары кёбдюле. Ала, тюрлю-тюрлю санагъатлада кеслерини, халкъны атын да махтау бла айтдыра ишлейдиле. Мен хапарын айтыргъа излеген Джашеланы Сагъытны джашы Абдул-Мудалиф аллай ашхыланы бириди.
Джаше улу техника илмуланы докторуду, профессорду, табигъат билимни эресейчи академиясыны академигиди. Эл мюлк бла байламлы 10-дан аслам патентни авторуду.
Ол 1968-чи – 1973-чю джыллада, Орджоникидзе шахарда Тау эл мюлк институтну тауусуб, инженер-механик усталыкъ алгъанды. «Анализ, проектирование и управление процессами в техногенно-информационном мире» деген темагъа Ставрополну университетинде, «Психолого-педагогические и информационно-коммуникационные технологии образования в высшей школе» деген темагъа Черкесскеде Шимал Кавказ кърал академияда усталыгъын ёсдюргенди.
1973-чю джыл «Красный плодовод» деген совхозну мастерскоюну тамадасы болады. Алайда бир джыл ишлегенден сора, заманы джетиб, Совет Аскерни тизиминде джууаблы борчун сый бла толтуруб къайтады. Таулу джаш 1975-чи – 1989-чу джыллада Къарачай-Черкес конструктор-технология институтну бёлюмюнде инженер, тамада инженер болуб къуллукъ этеди. Анга салыннган борчну тыйыншлы дараджада толтуруб, атын иги бла айтдырады. Андан сора 1993-чю – 2000-чи джыллада «Джаше» деген Агротехника илму-производство аралыкъны тамадасы къуллукъну толтурады. Производствону таб къураб, анга джангы затла киргизиб, ишин таукел алгъа бардырады. Ол, билимни джолунда алгъа учуна, 2000-чи – 2003-чю джыллада Къарачай-Черкес НИИСХ
РАСХН-ны алчы илму къуллукъчусу болуб тургъанды. Ол заманны ичинде хайыр келтирген талай илму иш джазыб басмалагъанды. Тири джаш, фахмусун, би-
лимин танытыб, 2003-чю – 2010-чу джыллада Москвада «Завод Красная Пресня» ОАО-да баш директорну орунбасары болады. 2013-чю джылгъа дери «Агрофирма Джаше» ООО-ну баш директору болуб, эл мюлкге хайыр келтирген кёб иш баджаргъанды. Ол 2014-чю джылдан бери Шимал Кавказ кърал гуманитар технология академияда ишлейди. «Эксплуатация и технический сервис машин» деген кафедраны профессоруду. Дагъыда Шимал Кавказ кърал академияны Черкесскеде Аграр институтуну «Агрономия и лесное дело» деген кафедрасыны профессоруду.
Белгили алим илму ишин 1978-чи джыл башлагъанды. Аны 48 илму иши, 16 къурагъан заты, 4 монографиясы, студентлеге, аспирантлагъа, илму ишчилеге джораланнган 2 окъуу пособиеси барды. 1989-чу джыл Москвада «Создание конструкции и обоснование параметров рабочих органов сеялки для защищённого грунта» деген темагъа кандидат диссертациясын джакълаб, техника илмуланы кандидаты болгъанды. Андан сора 2004-чю джыл Москвада «Технологии и средства механизации производства машинопригодной рассады овощных культур» деген темагъа доктор диссертациясын джакълаб, техника илмуланы доктору дараджагъа чыкъгъанды.
Техника илмула бла кюрешеди. Аны илму ишини тамалы джангы техника, технологияла къураб, аланы эл мюлк санагъатха киргизтиудю. «Эл мюлкде байлыкъны сакълагъан технологияла», «Компьютер бла конструкция салыу», «Инженер тергеулени автомат халда этиу», «Илму тинтиулени тамалы», «Фермер мюлклени механизация бла баджарыу», «Эл мюлк машинала», «Тракторла бла машинала», «Джылыу бериу», «Хауаны таза этиу» деген эмда башха дисциплиналадан дерс береди.
Эресей Федерацияны Къыбыла федерал округуну джеринде шекер чюгюндюр бла бачха кёгетлеге къарагъан сагъатда биотехника системаланы тинтген эмда оптимизация этген илму ишлерин басмалагъанды.
Абдул-Мудалиф джибек этилген бышлакъны авторуду. Анга патенти барды. Дагъыда сютден этилген гепато эмда экопротектор функционал халлары болгъан талай тюрлю мысты продукт чыгъаргъанды ол, алагъа да патентлери барды.
Аланы арасында «Пневматическая сеялка», «Очиститель головок корнеплодов от ботвы на корню», «Клапанный механизм сеялки» деген патентле да бардыла. Ол, терен фахмусуну, билимини кючюн хайырландыра, аллай бир джангы сейир зат къураб, аланы эл мюлк санагъатха киргизгенди. Аллай мийик джетишимлери аны атын республикагъа, бютеу Эресейге, тыш къраллагъа да белгили этгендиле.
Абдул-Мудалиф халкъгъа хакъ къуллукъ этген тюз иннетли, халал джюрекли, онглу джашларыбызны бириди. Биз анга мындан ары да джангы мийик джетишимле теджейбиз.
Узеирланы Хусей.
