Бу кюнледе Къарачай-Черкес Республиканы ич ишлерини министри полицияны генерал-майору Владимир Нефедов полициячыла 2025-чи джыл этген ишлени юслеринден журналистле бла конференция бардырды.

Ол кесини сёзюн былай башлады: «Озгъан джыл МВД-ны Къарачай-Черкес Республикада этген ишлерини ичинде аманлыкъчылыкъгъа къаршчы кюреш баш орун алгъанды.
Биригиб этилген аманлыкълагъа, сауут-саба бла наркотиклени джорукъсуз джюрютюуге, экономика джаны бла этилген аманлыкълагъа артыкъ терен эс бёлюннгенди. Бардырылгъан джумушланы кёзюуюнде этилген мадарланы себебинден аманлыкъ ишле 12 процентге аз болгъандыла. Тергеуге 4429 аманлыкъ иш алыннганды. Ауур аманлыкъгъа саналгъан ишле да 4 процентге аз болгъандыла. Республиканы джамагъатына заран джетдирген алдауукъчула бла, хыйлачыла бла да иги кюрешгенбиз.
2025-чи джыл урлаутонау ишле 21 процентге, мурдарлыкъ 37 процентге, адамны саулугъуна орта заран салгъан аманлыкъла 9 процентге, законну бузуб, сауут-саба джюрютюу 31 процентге, ЖКХ санагъатда этилген аманлыкъла 44 процентге, артыкълыкъ этиу 23 процентге аз болгъанды.
Терроризм, экстремизм ишлеге да уллу эс бёлюннгенди, талай зат ачыкъланнганды.
Ич ишлени министерствосу аманлыкъчылагъа къаршчылыкъны андан да къаты этер муратда закон, джорукъ сакълагъан бирси структурала бла эмда кърал властны органлары бла биригиб ишлегенди, мындан ары да алай этерикди. Бизни биригиуюбюз регионда къоркъуусузлукъну сакъларгъа, бегитирге мадар къурарыгъына мен толу ийнанама. Интернетни хайырландырыб этилирге боллукъ аманлыкълагъа дистацион халда хыйла ишледен сора да, наркотиклени законсуз джюрютюу, экстремизмге кёллендириу, ётюрюк информацияла джайыу дагъыда башха затла киредиле. Бизни республикабызда 2025-чи джыл аллай 1857 аманлыкъ иш тергеуге алыннганды. Ол сан озгъан джылдан 19 процентге азды. Бизде аманлыкъ ишни ачыкълау бютеулей алыб къарагъанда 38 процентге ёсгенди. Ол Эресейде орта тергеу бла 26,6 процент болады.
Профилактика ишле бардырыу да хайыр келтиргенди. Аллай этилген джумушланы кючюнден, дистанцион халда этилген хыйла ишле 14 процентге, адамланы банк счётларындан урлау 32 процентге, компьютер информациягъа кириу 43 процентге аз болгъанды.
2025-чи джыл алдауукъчуладан, хыйлачыладан республикада 1072 адам джарсыгъанды, алагъа 168 мелиуан сом ачха заран тюшгенди. Уста аманлыкъчылыкъгъа къаршчы къошакъ къурау ишле, профилактика мадарла бардырыладыла. КъЧР-ни Ич ишлени халкъындан министерствосунда информацион технологияланы кючлери бла этилген аманлыкъ ишлеге къаршчы ишлеген бёлюм да джангыргъанды, бегигенди.
Наркоманиягъа къаршчы ишле да бардырылгъанлай турадыла. Озгъан джыл регионда бу джаны бла 943 аманлыкъ иш ачыкъланнганды, ол озгъан джылдан 10 процентге кёб болады. Аны ичинде ауур аманлыкъ ишлени саны 626-ды, аладан 52 аманлыкъ ишни аманлыкъчыла биригиб, къауум болуб этгендиле.
269 аманлыкъчыгъа терслеу иш ачылыб, сюдге берилгенди. Законсуз джюрютюлген 34 килограмм наркотиги болгъан зат сыйырылгъанды. Сыйырылгъан синтетика наркотик 3 кереге кёбдю, 7 наркопритон къурутулгъанды.
Биз наркотиклеге къаршчы цифра джаны бла да кёб тюрлю иш бардырабыз. Информацион технологияла хайырландырылыб къуралгъан 590 иш ачыкъланнганды.
Роскомнадзор бла биригиб, наркотикледен хапар берген интернет-ресурслагъа кириуню аз этерча 362 бегим алыннганды.
2025-чи джыл ёсюб келген джаш адамла аманлыкъ этмезча мадарла да кёб къуралгъандыла. Джууаблы органла бла биригиб, сабийле бла байламлы 4,500 профилактика иш бардырылгъанды. Ала джаш адамланы бу джаны бла билимлерин ёсдюрюрге, аракъы ичиуге, наркоманлыкъгъа, экстремизмге, закон бла эркинлик берилмей этилген акциялагъа къошулмазча этиуге джораланыб къуралгъандыла.
Район дараджада болгъан джергили подразделениеле да къошулуб, полиция классла къураладыла. Аланы ич ишлени органларында ишлеуню сыйы уллу болгъанын кёргюзюр, джаш адамланы кертиликге, тин-иннет байлыкъгъа юретир, алагъа законну бузмазгъа кереклисин эсгертир мурат бла къурайбыз.
Озгъан джыл аманлыкъ ишлеге къошулгъан джылы джетмеген 195 джаш адам, 57 ата бла ана ачыкъланыб, профилактика тергеуге алыннганды. Эресейни Ич ишлерини министерствосуну джергили органларыны джыллары джетмегенлеге къарагъан район бёлюмлери сабийлерин ариу халиге юретмеген, тюзюуюн балала ёсдюрмеген атала бла аналагъа 1552 протокол джазгъандыла. Полицияны къуллукъчулары джыллары джетмегенлеге этилген 221 аманлыкъ ишни да ачыкълагъандыла. Джаш адамла аманлыкъ, хыйлалыкъ ишлеге къошулмаз ючюн, ала бу джаны бла окъурча, билим алырча мадарла къуралыргъа керекдиле. Биз, окъуу учреждениеледе лекцияла, ушакъла, башха тюрлю ишле бардырабыз. Бардырылгъан ишлени кёзюулеринде джаш адамла, алдауукъну, хыйлалыкъны къаллай тюрлюлери болгъанларын, аманлыкъ схемалагъа къошулгъанла къаллай джууаблылыкъгъа тартыллыкъларын биледиле. Артыкъсыз да интернет-аманлыкъгъа терен эс бёлюнеди. Не ючюн десегиз, джаш адамланы онлайн халда тынч алдаргъа болады. Джаш адамла интернетде кеслерин алдатмазча этерге кюрешебиз.
Джашла бла къызла кеслерини фахмуларын ачарча, билимлерин кёргюзюрча болум къуралса тыйыншлыды. Бу джаны бла биз республикан властланы башламчылыкъларын тюзге санайбыз. Ала, предпринимательствону джакълай, урунуу джармалыкъла къурайдыла, керекли усталыкълагъа хазырлауну курсларын бардырадыла. Ол мадарла джашла бла къызлагъа тюрлю-тюрлю усталыкъла алыргъа боллугъун кёргюзедиле. Бу ишге республиканы ведомствола арасы комиссиясы да къошулады.
Экономика джанын айтсакъ, бу санагъатда республиканы джеринде 422 аманлыкъ иш тергеуге алыннганды. Ол озгъан джылны дараджасындады. 368 аманлыкъны юсю бла тинтиу ишле бардырылыб бошалгъандыла. Бу санагъатда этилген уллу аманлыкъ ишле 4 процентге кёб болгъаны ачыкъланнганды. Экономика коррупция джаны бла 386,1 мелиуан сом заран тюшгенди. Ол толусу бла ызына къайтарылыб, законну бузулгъан джери тюзетилгенди.
Ич ишлени министерствосу республиканы Правительствосу бла законну бузмазча профилактика ишле бардырыу, хайыр келтирген миллет проектлени джашаугъа киргизирге джораланнган бюджет мадарланы тюз хайырландырыу эмда башха затланы юслери бла толу байламлылыкъ тутады. Бу санагъатда 54 аманлыкъ иш ачыкъланнганды.
2025-чи джыл бардырылгъан ишлени ахыр эсеблери кёргюзгенден, республиканы джеринде 437 джол чарпыу тергеуге алыннганды. Алада 67 адам ёлгенди, 578 адамны саулугъуна заран джетгенди.
Шофёрла, джолда джюрюуню джоругъун буза, кёбюсюне аллындан келе тургъан машинаны джолуна чыгъадыла. Аны тышында, белгиленнген джорукъдан къызыу барадыла. Джылдан джылгъа республиканы машина джолларында джюрюген транспортну саны 10 процентге ёсюб барады. Курорт джерледе уа, 20 процентге дери чыгъады.
Къарачай-Черкес Республиканы джеринде джол чарпыуланы аз этер джанындан Эресей Федерацияны закону бла белгиленнген кёб тюрлю ишле къураладыла. Аланы ичинде информацион мадарланы хайырландырыу, джолда джюрюуню джоругъун бузмазча мадарла къурау, шофёрлагъа джууаблылыкъларын эсгертиу дегенча ишле да бардырыладыла.
Кърал инспекцияны къуллукъчулары, джолда джюрюуню къоркъуусузлугъун контролда тута, административ джууаблылыкъ джаны бла 80 минг иш ачхандыла. Джолда джюрюуге къарагъан, заманны излемине келишген технология керекле да уллу ишни этедиле. Джолда джюрюуню джоругъун бузгъанланы тергеуге алгъан, ачыкълагъан, заманны излемине кёре ишлеген автомат системала бек хайырлыдыла. Аланы кючлеринден, бютеулей 524 мелиуан сомгъа тазирле салыннгандыла. Шофёрланы билимлерин, сынамларын, чемерликлерин ёсдюрюрге да терен эс бёлюрге тыйыншлыды.
Озгъан джылны абыстол (ноябрь) айында 10 джерде джолда джюрюуню джоругъун бузгъанланы ачыкълагъан 10 комплекс салыннган эди. Аланы ишлерине толу багъа берир ючюн, арадан бир джыл кетерге керекди. Ачыкъланнган бузукъ ишлени юслеринден айтсакъ, 2025-чи джыл эки айгъа джолда джюрюуню джоругъун бузгъан 109,5 минг шофёр тергеуге алыннганды. Аллай комплекслени къурауну оноуун джергили властны регионал органлары бла кърал автоинспекция бирге этедиле», – деди Владимир Нефедов.
Отчёт докладындан сора ол журналистлени сорууларына толу джууабла берди.

Лепшокъланы Хусеин.