Ата деген, «ёмюр юйню» ачхычы,
Ана деген, джашауунгу басхычы…

Джырчы Сымайыл.

– Акка, кесинге «иги джаш» деб айтдырыр ючюн не этерге керекди?
– Эй, бала, «аман», «иги» деб айтдыргъан да, адебни, адетни тутдургъан да ишленмекликди! Ол джетишмесе, адамлыкъ, инсанлыкъ да болмайды адамда. Алайлыгъына сакъ бол, эсде тут: адамлыкъды адамны аллында баргъан да, ызындан къалгъан да, «адам» деб айтдыргъан да. Анга кёре джюрютюрге керекди кесинги.

Неди адамлыкъны шартлары?
1.Джашагъан къралынгы джамагъат джорукъларын тута билгенинг, алай демеклик, закон-джорукъ бузмай, инсанлыкъ, адамлыкъ шартланы тутаргъа керекди.
2. Кесинги миллетинги, джамагъатынгы намыс джорукъларына сыйына билгенинг, алай демеклик, къарачай адет, адеб излемлени толтурургъа керекди.
3. Ата-ананы къачын этерге, не болумда да сыйларгъа, айтханларындан чыкъмазгъа керекди. Эгеч-къарнашха керек кюнде билек болургъа, хоншу-тийре бла, джууукъ-тенг бла ариу джашаргъа, джамагъатынгдан айырылмазгъа – сени адамлыгъынгы кёрлюк, кёргюзюрюк, сый-багъа берлик да быладыла.
Акъылман, азмыч балачыгъым, бу юч джорукъду адамны адам этген, ангысыз джаныуарладан айырыб, хали, къылыкъ бериб, адамлыгъы барды деб айтдыргъан. Къарачайда ишленмеклиги болгъан адамны сыйы уллу болгъанды, халисизни учуз, сыйсыз этгендиле, аны бедиши саулай юйдегисине, тукъумуна джетгенди. Аллай палахдан Ашхы Аллах бизни кери этсин! Бюгюн интернетге алданыб, билимсиз патауачылагъа тынгылаб, ёмюрледен келген ариу ишленмеклик джорукъларыбызны билмесек, тутмасакъ, акъыллы, бизни не адамлыгъыбыз, не муслиманлыгъыбыз, не миллетлигибиз барды.
Хар таулуну джюрегинде, ангысында асыл адамны сыфаты, аны багъасы бегибди. Ёмюрю ол дараджагъа чыгъаргъа тырмашыб джашайды. Ажымсызды таулуну бир шарты – асыллыкъды аны джашаууну магъанасы!
Ата джуртунг ата юйюнгден башланнганча, асыллыкъ да ата-ананга хурметлигингден, аланы къачларын кёре, сыйларын тута билгенингден башланады. Къарачайлы бу затлагъа бек сакъ болгъанды, сен да эсде тут.

ИЖАЛАНЫ Фатима.