Джылдан джылгъа бизни республикада да, башха регионлада да шахмат оюнну дараджасы кёлтюрюлгенлей барады. Джаш адамла бу спортха иги эс бёлюб, эришиулеге къошулуб тургъанлары къайсы бир миллетни келечисин да къууандырады. Ма быйыл да абыстол (ноябрь) айны 8-де Кавказский посёлокда, Байрамкъулланны Салыхны джашы Халитни сыйына аталыб, шахмат турнир болду.

Аллай турнир быйыл 11-чи кере бардырылды. Ал джылладача болмай, бу джол Кавказский посёлокда джаш тёлю аралыкъны ичи адамладан толгъан эди.
Алайгъа кесибизни спортчуларыбыздан сора да, башха регионладан да келген эдиле. Аланы арасында Ставрополь, Краснодар крайланы, Москваны, Татарстан Республиканы, Ямало-Ненецкий округну спортчулары да бар эдиле.
Къобан районну тамадасы Семенланы Абдул-Къадырны джашы Ахмат, джыйылгъанлагъа хошкелди айта, турнирни ачды, спортчулагъа джетишимле теджеди.
Аны ызындан Байрамкъул тукъумну тамадасы Альберт, Халитге дууа этдириб, аны джашау джолуну юсюнден хапар айтды, ол да спортчулагъа хорламлы болургъа теджеди.
Эм алгъа гитче сабийле эришдиле. Аланы ызларындан джаш адамла, ахырында уллайгъанла сынадыла къарыуларын. Шахматчыланы хар бири да, бир-бирине ал берирге излемей, къадалыб ойнай эдиле.
Байрамкъулланы Халитни юсюнден айтсакъ, ол 1960-чы джыл Дружба элде туугъанды. Школну тауусхандан сора Черкесск шахарда Къурулуш институтха киргенди. Окъуй тургъанлай, аскерге чакъырылыб, къуллугъун Германияда махтаулу тындырыб къайтханды. Окъууун тамамларгъа ол кёзюуде таблыкъ тюшмегенди. Атасы Салых замансыз ауушуб къалыб, юйде тамада болгъаны себебли, Халит анасына 9 сабийни аякъ юсюне салыргъа болушур ючюн, ишге джарашханды. 1995-чи джыл Халит Къобан районнга депутатха сайланады.
1990-чы джылладан башлаб, Халит фермер болуб, джерчилик бла кюрешиб башлайды. Кеси джашагъан Мичуринский элден узакъ болмай, иги кесек гектар джерде тахта къураб, кёгетле (къобуста, помидор, быхы, огурча аны кибик башхала) ёсдюреди. Халит кишиден уллу болушлукъ табмагъанлыкъгъа, кеси къыйны бла, кече-кюн демей, тири кюрешиб, иги битим алыучусун, ол керти халал джюрекли, чомарт джаш болгъанын айтадыла аны таныгъанла. Аны аллына келген адамланы, ол бир кере да къуру къайтармагъанды. Онгсузгъа, инджилгеннге эс бёлгенлей, болушханлай тургъанды. Джамагъатына, миллетине, джердешлерине андан да кёб джарар муратлары бар эди аны… Ай медет, 50 джылында ауушуб къалады, Аллах рахмат этсин.
Халит шахматланы гитчелигинден огъуна бек сюе эди. Районда, республикада, башха регионлада да эришиулеге къошулуб, ёчлю орунла алгъанлай тургъанды. 2003-чю джыл Халит Къарачай-Черкес Республиканы чемпиону болгъан эди.
Бу эришиуле аны нёгерлери, джууугъу-тенги разы болуб, алай бла къуралгъандыла. Джыл сайын да ала бир джерге джыйылыб, хурметли джердешибизни эсгередиле, спортчула да анга аталгъан эришиуледе фахмуларын сынайдыла.
Озгъан джылладача, эришиуле эртденбла онбир сагъатда башланыб, ингирде онджети сагъатха дери бардыла. Хар джол сайын да турнирге кёб спорчу къошулуучанды, быйыл да сабийлени саны 50-ден атлай эди. Уллула да 30-дан аслам бар эдиле. Ойнагъанланы ичинде эм гитчеге 7 джыл, эм уллугъа да 93 джыл болгъан эди.
Шахмат турнирге сюдюлюк Джёгетей Аягъы шахардан Айбазланы Абукну джашы Мурат бла Ючкекенден Лайпанланы Сейитбийни джашы Мухтар эте эдиле.
Сабийлени араларында 1-чи орунну алгъанла: Айбазланы Зарина Джёгетей Аягъы шахардан, Айбазланы Ибрагим Джёгетей Аягъы шахардан, Шакъманланы Шамиль Черкесск шахардан.
2-чи орунну Шакъманланы Камиль алды Черкесск шахардан, 3-чю орунну да Шакъманланы Ислам Черкесск шахардан.
Уллуланы арасында 1-чи орунну Айбазланы Зураб Джёгетей Аягъы шахардан, 2-чи орунну Айбазланы Земфира Джёгетей Аягъы шахардан, 3-чю орунну Къанаматланы Ислам Черкесск шахардан алдыла.
Эришиуледе хорлагъан уллулагъа, гитчелеге да хурмет къагъытла, кубокла, медалла берилдиле, саугъаланы берген Байрамкъулланы Салыхны джашлары Хамит бла Маджит эмда къызы Фатима эдиле.
Алайда 1970-чи джылдан бери шахмат турнирледе ойнаб, алчы болуб тургъан Байрамкъулланы Билялны джашы Энвер бла быллай эришиулеге хаман къошулуучу Каппушланы Назир, Къоркъмазланы Ахмат, Хапаланы Далхат, Бостанланы Ахмат, Байрамкъулланы Азрет дагъыда башхала бар эдиле.
Эришиулени эсеблерин чыгъаргъандан сора Байрамкъулланны Халитни гитче къарнашы Хамит ойнагъанлагъа, алагъа къарагъанлагъа, келген къонакълагъа бюсюреу этиб, джюрек разылыгъын билдирди. Халитни джашы Айгуф да джыл сайын аталарыны сыйына аталгъан турнирге келген адамлагъа джюрек разылыгъын айтды.
Джыйылгъанла да, бу турнир ючюн, Джаш тёлю аралыкъны тамадасы Каппушланы Асиятха да, Байрамкъулланны Салыхны юйдегисине да бюсюреу этдиле.

Абайханланы Хусей.