Бу адет юйдегини ичинде этилген джумушду. Сабийге биринчи «къозу» тишчиги чыкъгъанлай, нартюх джырна биширгендиле, сабийни «ауруууна» себебликге санаб. «Аначыгъым, мени къалай ауругъанымы билсенг, меннге кебинлик бичер эдинг», – деб джылайды балачыкъ деб Къарачайда айтыу барды.

Джырнаны къарт ана биширгенди, адетин а юйде уллайгъан тиширыу (къарт ана, амма) алгъыш эте, сабийни башындан джырнаны уууч-уууч къуйгъанды. Балачыкъны аякъ тюбюнден, тёгерегинден нартюх бюртюклени джыйыб, тёгерекде сабийлеге ашатхандыла.
Адетни магъанасы (мен ангылагъандан): ёсюб келген джанны хар тюрленнген затын белгилегенди закий халкъым, алгъыш этиб, тилек тилеб болушханды ёсерге, айныргъа, тукъум-джукъ болургъа.

Адетни джоругъу
Сабийни джууундуруб, омакъчыкъ кийиндириб, юйню ортасында кенг тепсиге олтуртадыла. Тепсини юсюне джангы (болмаса, кирсиз) джабыу джайыб хазырлагъандыла. Джырнаны амма къуйгъандан сора, сабийни анасына узатыб, келин адам ол джабыуну джыяды, джырнаны юйлю, хоншу сабийлеге да юлешеди. Бир бюртюкчюкню къоймай джыйгъандыла, ашагъандыла.

 

Амманы алгъышы:
Огъурлу бала, тиш чыкъгъанды бюгюн сеннге! Азау тишле болсунла сени тишлеринг, кесинг акъ сакъаллы болгъунчу агъаргъанлай турсун ауузунг! Нартюх тишле кибик бёккейгин, нартюх джибеги кибик кёбейгин, бала, нартюх сабах битимича кириш ёссюн рысхынг, кёб болсун! Амин Йа Раббий Аллах! Ийманлы, динли, тилли, тинли, саулукълу, ёмюрлю болсун!
Кючлю болсун ырхыз ызы Къарачайны! (Уланлы болсун Къарачайны къыз баласы).
Ишли, тишли бол, бала, хурметли, джашаулу бол, джууукълу, сыйлы, сырлы бол, тенглерингде баш бол, бала! Джаматагъынга джаш, халкъынга джакъ бол. Амин Йа Раббий Аллах!


Амманы алгъышы (2-чи тюрлюсю):
Джангы тишле, нартюх бюртюкча,
Огъур бла чакъсынла,
Башынгдан къуюлгъан джырнача,
Саулукъ, насыб къуюлсунла.
Къаты ийманны, узакъ ёмюрню
Уллу Аллах сеннге буюрсун,
Атангы-анангы тилеклерин
Сыйлы Аллах толтурсун.
Джашау джолунг болсун кенг,
Абынмай джюрюрча джолунгда,
Ашхы джазыу тутсун сени къолунгдан!

ИЖАЛАНЫ Фатима.

 
{jcomments}