Мындан алда республиканы ара шахарында «Бирикген Эресей» джамагъат бирлешликни джамагъатха болушлукъ табдыргъан штабында Черкесск шахарны 9-чу номерли школуну окъуучулары, устазлары, Махаметланы Лаура бла Байчораланы Фатима, башчылыкъ этиб, халкъыбызны кёчюрюлген кюнюне аталгъан иш бардырдыла.

Лаура бла Фатима, школларында тюрлю-тюрлю тарих магъаналы кюнлеге атаб, кёб тюрлю иш этгенлей турадыла. Анда хар затны юсюнден терен хапар айтхан аламат музейлери барды. Аны къураргъа сабийле да юлюш къошхандыла. Ол халкъны тарихин унутмай эсде тутаргъа болушады. Былайда да уллу залны ичинде кёчгюнчюлюк бла байламлы талай зат салыныб эди: ол замандан къалгъан кийимле, къара джаулукъ, кямар, ол кёзюуню юсюнден хапар айтхан китабла эмда башхала. Лаура бла Фатима джыйылгъанлагъа аланы юслеринден толу хапар айтдыла.
Алайгъа келгенлени арасында «Къарачай – алан халкъ» джамагъат бирлешликни тамадасыны орунбасары Боташланы Сулайман хаджи, къуллукъчусу Темирланы Заур, республикада саулукъ сакълауну ишчилерини профсоюз оганизациясыны тамадасы Тебуланы Ахмат, атала бла анала, устазла, сохтала дагъыда башхала бар эдиле.
Эки окъуучу джыйылыуну ишин бардырды. Сёз берилген джашла бла къызла, кёзюу-кёзюу сахнагъа чыгъыб, поэзия, проза халда кёчгюнчюлюкге аталыб джазылгъан чыгъармала окъуб турдула. Джыйылгъанлагъа ол къыйын кюнню юсюнден этилген кино кёргюздюле. Адамла ол затны талай кере кёрселе да, бу джол да терен эс ийиб, мыдах халда къарай эдиле.
Сабийле, белгиленнген программагъа кёре бардыргъан ишлерин бошагъандан сора, сёз Боташланы Сулайман хаджиге берилди. Ол, кёчгюнчюлюкню джолунда, башха заманда ёлгенлеге да дууа этдириб, бардырылгъан ишни, аны темасыны юсюнден айтды.
– Сизни бу этген ишигиз тарихни унутмай эсде тутар джанындан хайыр келтирген унутулмазлыкъ затды. Черкесскени 9-чу номерли школуну ана тилден устазлары Лаура бла Фатима, окъуучулары, миллетни тарихини юсюнден таза къарачай тилде хапар айтханыгъыз ючюн, сау болугъуз! Къарачайны «къара кюнюне» деб этген ишигизни терен магъанасы барды.
Уллу Ата джурт къазауат башланыб, халкъыбызны эркишилерини кёбюсю гитлерчи фашистле бла джанларын-къанларын аямай къазауат этген заманда, халкъны ауругъан къартларын, тиширыуларын, сабийлерин, юч кюнню ичинде вагонлагъа джыйыб, Орта Азия бла Къазахстаннга кёчюргендиле. Ауругъаннга къараргъа, ёлгенни асыраргъа мадар болмагъанды. Анда да ачлыкъ джетиб, хауа, суу джарашмай кёб адам ёлгенди. Миллетибиз аллай бир къыйынлыкъ сынагъанды. Алай болса да, Минги Тауну этегинде джашагъан ётгюр миллет, ата-бабадан келген ашхы адетлерин, адебин-намысын къоймагъанды, унутмагъанды. Аны бла халкълыгъын сакълаб, Джуртха кертилигин танытыб, тылда фронтха ишлеб, джигер урунууну юлгюсюн кёргюзюб, кёб адамыбыз орденле, медалла алгъандыла.
Халкъыбызгъа Джуртуна къайтыргъа эркинлик берилгенинде, адамла асыры къууаннгандан нелерин да билмей, Минги Тауубузгъа барабыз деб, кёбюсю ашыгъыб юйлерин сатмагъанлай къоюб кетгендиле. Кавказгъа келгенлеринде кёб юйдеги юйюн табмагъанды, ала чачылыб тургъандыла. Ол заманда 6-дан – 12-ге дери сабийли юйдегиле кёб болгъандыла. Кирир джер болмай, бараклагъа джыйылыб, бек джунчугъандыла. Адамла биригиб, саман юйле ишлеб, джашау къураб башлагъандыла. Тиширыула, ол заманда да сабийлерине къараб, эркишиле бла да тенг ишлеб, махтаугъа тыйыншлы болгъандыла. Анагъа сый бере, тиширыугъа атаб, Ючкекенде эсгертме салыннганды. Башха джерледе да талай зат этилгенди. Бюгюн сабийле аны юсюнден айтдыла. Ала сёзлеринде, назмуларында ол заманда болгъан ишлени ариу ачыкъладыла. Школну устазлары бла сохталары, бу ишни бардыргъаныгъыз ючюн, бек сау болугъуз!
Къарачай, хар замандача, бусагъатда да хоншу халкъла бла шохлукъ тутуб джашайды. Уллу Аллах, кёб ёмюрлеге халкъыбызгъа, хоншу джашагъан миллетлеге, республикабызгъа, бютеу къралыбызгъа мамырлыкъ, рахатлыкъ, мелхум джашау буюрсун, – деди Сулайман хаджи.
Лаура бла Фатимагъа, сабийле бла халкъны тарихин, тилин унутмазгъа аталгъан ишле бардырыб тургъанлары ючюн, «Къарачай – алан халкъ» джамагъат бирлешликни грамоталарын бердиле.

Лепшокъланы Хусеин.