Къарачай-малкъар миллетни, Кавказны, Эресейни атын дуниягъа махтау бла айтдыргъан ашхы уланларыны бириди Ёлмезланы Мукайны джашы Абдул-Халим. Ол тау джитилеге, не тюрлю къыйын болумну да онглай, дуниягъа алгъыш айта, Бир Аллахха махтаула бере, кюмюш джулдузла бла ушакъ эте, чыгъыб барады.

Атасы Мукай да ауушлагъа, мийик таулагъа, къаялагъа ёрлеб тургъанды. Мийикледен чыкъгъан чокъуракъ суула бла бетин джуугъанды, аладан алыб ичгенди. Мал бла кюреше, джетишимлени къатлай, атын сый бла айтдыргъанды.
Анасы Мурутхан 10 сабийге къарай, аланы ариу халили этиб ёсдюрюуге джашауун атагъанды.
Абдул-Халим 1957-чи джыл хычаман (май) айны 4-де кёчгюнчюлюкню джылларында киши джерде, Къазахстанда, Чемолган деген тау элде туугъанды. Сабий заманында тауланы арасында къой кютгенди. Кёчюрюлген халкълагъа Джуртларына къайтыргъа эркинлик берилгенинде, ала юйдегилери бла Кавказгъа, Къабарты-Малкъар Республикада Эльбрус районда Эльбрус посёлокга къайтадыла. Абдул-Халим 1974-чю джыл Терскъол элде орта школну джетишимли бошайды. 1975-чи джыл аскерге барыб, 1977-чи джыл джууаблы борчун сый бла толтуруб къайтханды.
Къарт атасы Дагиб дин къуллукъчу болгъанды. Атасы да динни иги билгенди, алай бла, Абдул-Халим дин тутхан юйдегиде ёсюб, бу джаны бла кёб затха юреннгенди. Сабийлигинден спорт бла кюреше, кюн сайын таулагъа мийикден-мийик ёрлегенлей, бир къауумуна чабыб чыкъгъанлай тургъанды. Аны къанына табигъатха сюймеклик, ёргеден-ёрге чыгъаргъа излем атасындан кёчгенди. Алай бла, Абдул-Халим гитче заманындан огъуна кючюн къатлай, ёсе бара «къанат джайыб», тау къушча, мийик кёлтюрюлюб, Джерде эм мийик тауну тёппесине чыкъгъанды. Ол заманда Эверестге Непалны джанындан ёрлеялгъан адам болмагъанды.
Абдул-Халим мени бла ушагъында джашау джолуну юсюнден айтхан хапарына кёре, ол гитчеликден альпинизм эмда спорт туризм бла кючлю кюреше, атын айтдыргъанды. 1978-чи – 1986-чы джыллада Эльбрус деген чынды джолда къутхарыучу болуб тургъанды. Таулу джаш алайдан Эльбрус къутхарыу къуллукъгъа кёчюб, 23 джыл ишлегенди. Отрядны командири болгъанды. Тюрлю-тюрлю къыйын болумгъа тюшген адамланы къутхаргъанлай тургъанды. Къралла арасы къутхарыучу болуб атын дуниягъа белгили этгенди. Ол 23 джылны ичинде Минги Тауну башына кёб кере чыкъгъанды, эки башына да бирге уа 17 кере.
Альпинизмге толу бериледи, кёб джетишимге ие болады. Таулу джашны Къабарты-Малкъар Республиканы Альпинизмден, къаялагъа ёрлеуден, спорт туризмден федерациясыны тамадасы этедиле. Алайда ишлей, кёб адамны таулагъа ёрлерге юретгенди. Аны Къабарты-Малкъарны Джамагъат палатасыны илму бла окъуудан, джаш тёлю политика бла спортдан комитетини къурамына киргизедиле. Ол биринчи разрядлы алпинист болады, артдан къралла арасы класслы дараджагъа чыгъады.
Абдул-Халим Европаны эм мийик тауу, Минги Тауну, башына биринчи кере Уллу Хорламны 40-джыллыгъына атаб чыкъгъанды. Къарачайлыла атла бла Минги Тауну башына 1998-чи, 1999-чу джыллада чыкъгъан сагъатларында, биргелерине болуб, алагъа болушханды.
Бизни таулу джаш, кече-кюн да тау спортха терен эс ийиб, Эверестни башына чыгъар мурат бла джашагъанды. Чабхан спорт бла кюреше, Минги Тауну башы таба чабыб тургъанды. Ол заманда Минги Тауну башына чабыб чыгъыудан эришиуле болгъандыла. Джигерликни мийик дараджасын кёргюзген малкъар къарнашыбыз 1991-чи джыл Азау таладан Минги Тауну башына, 12 километр узакълыкъгъа, чабыб чыгъыудан биринчи болгъанды. Ол зат, аны мийик джетишимлерини бириди. Минги Таугъа чабыб чыгъыудан экс-рекордсменди.
Минги Тауну башына чыгъыуун шохлукъгъа, къарнашлыкъгъа, бирикмекликге, рахатлыкъгъа, мамырлыкъгъа саугъа этиб, таукел алгъа барады. Таулу джашны кёргюзген мийик джетишимлери кесини, къарачай-малкъар халкъыны атын да тарихге алтын джазыула бла ёмюрлеге джаздыргъанды.
Ол, аны бла тохтаб къалмай, ёрлеу джолунда алгъа бара, 2009-чу джыл Джерни юсюнде 60 мелиуан джылны мындан алда къуралгъан, 8848,86 метр мийиклиги болгъан эм мийик таугъа, Эверестге, Кавказдан биринчи болуб, Непалны джанындан чыкъгъанды. Алайы бек къоркъуулуду, буз чыранлары оюла, башындан къар къуюла турады. Экинчи кере, 2011-чи джыл, Тибетни джанындан кёчюрюлген халкъланы байракъларын алыб чыкъгъанды. Ары баргъаны бла ызына къайтханыны арасы бир ай бла джарым бола эди. Аны джашагъан юйюню къабыргъасына «Здесь живёт первый балкарец, побывавший на вершине Эвереста» деб, мемориал къанга салгъандыла.
Абдул-Халим Шауаланы Джабраилны къызы Рита бла джашауун бир этгенди. Алагъа юч сабий туугъанды.
Зульфия Ленинградда медицина институтну бошагъанды, врачды.
Дагид профессор М.А. Бонч-Бруевични атын джюрютген Телекоммуникацияланы Санкт-Петербургда кърал университетин тауусханды.
Ислам, баш билим алыб, къурулуш бла кюрешеди.
Абдул-Халим Аллахха ийнаннган, дин тутхан, намаз этген ашхы адамды. 2025-чи джыл, Уллу Аллахны аллында сыйлы борчун толтура, хадж къылыб къайтханды.
Аны кърал берген саугъаларыны арасында Къабарты-Малкъар Республиканы президенти Арсен Каноков берген Хурмет грамотасы, Къарачай-Черкесияны муфтийи Бердиланы Исмаил хаджи берген Умманы 2-чи дараджалы ордени эмда башха саугъалары бардыла. Ол Къабарты-Малкъар Республиканы Альпинизм федерациясыны президентиди, «Къарачай-Черкес Республиканы Физкультура бла спортуну махтаулу къуллукъчусу» деген сыйлы атны джюрютеди. Дагъыда кёб сыйлы атлары, саугъалары бардыла.
Ёлмез улуну терен акъылы, таза билими, уллу джигитлиги, джигерлиги, адамлыгъы, деу кючю бютеу дуниягъа белгили болгъанды. Ол кёблени ашхылыкъ этерге кёллендирген, махтауу, сыйы тас болмай, къарачай-малкъар халкъына халал къуллукъ этиб джашагъан, арада къарнашлыкъ, шохлукъ бегитген, алан джуртуна, бютеу къралгъа мамырлыкъ, рахатлыкъ, мелхумлукъ теджеген онглу адамыбызды. Биз аны бла махтанабыз, ёхтемленебиз.

Лепшокъланы Хусеин.