КИШТИКМЫЙЫКЪ (ПОЧЕЧНЫЙ ЧАЙ КОШАЧИЙ УС)Киштикмыйыкъ джылны узунуна джашиллей тургъан, Азиядан, Филиппинледен, Австралиядан чыкъгъан, мийиклиги 1,5 метрге джетген, джарымкёкен ёсюмдю. Тамырлары ингичгедиле, ууакъдыла, алай тереннге да кирмейдиле. Саптагъайы тёртгюлдю, башырагъы джашил, ортарагъы кимит, тюб джаны мутхуз-кимит бетлиди. Кёб бутакълыды. Чапыракълары алада къош ёседиле. Къыйырлары мычхы тишлечадыла. Учлары джитирекдиле. Гоккалары бутакъны эм башында чагъадыла, эки эринли, кимит бетлидиле, бир-бири юслеринде тёрт-беш къат битедиле да, гюл джоппу боладыла. Эркеклик узун джипчиклери тюз киштикни мыйыкъларына ушашдыла. Гоккалары къысха гюл бутакълада ёседиле, урлугъу бирден тёртге дериди, къозгъа ушашды. Бизде чыбыкъчыкъланы, бутакъчыкъланы джерге чанчыб ёсдюрген бу ханс элия-къыркъар (июль-август) айлада чагъады.
Дарманнга чапыракълары бла башында джангы джетген джетеклери хайырландырыладыла, инсанны санына сийдик ууу джайылса иги болушады, адамны чархындан тюрлю-тюрлю уулу затланы да сийдик бла чыгъарады. Артыкъсыз да къоргъашынны иги къоратады, ашхынны сууун къоратады, ётню иги джюрютеди. Бютеу дунияда бу хансны хайырландырмагъан джокъду. Бюрегинде эски-джангы аурууу болгъанла, ташлары болгъанла, бюреги ауруб, къанына сийдик уулары сингнгенле, бюреги ауруб, къандан сийдикни иги айырмагъанла, джюреги ауруб, аякъларына, хатхусуна суу джыйылгъанла, бюреги ауруб, къан басымы кёлтюрюлгенле бу халда, бу мардада хазырлаб ичигиз. Хансны чапыракъларындан 3 уллу шай къашыкъ бла бирни алыб, аны юсюне 200 миллилитр къайнай тургъан сууну къуюб, шайча этиб, сууутуб, 100 миллилитрден 3 кере, ашарны аллы бла ичигиз. Къалай ичсегиз да боллукъду, бу хансны ууу джокъду.
{jcomments}
